لەگەڵ پێشکەوتنی تەکنەلۆژیا و تێکەڵبوونی ژیریی دەستکرد (AI) لەگەڵ سیستەمەکانی چاودێری، شەقامەکانی جیهان چیتر وەک جاران نین. ئێستا "چاوە ئەلیکترۆنییەکان" لە هەموو شوێنێک ئامادەن و لە ماوەی تەنها یەک شەو و ڕۆژدا، ملیۆنان داتا و سەرپێچی لە سەرتاسەری پێنج کیشوەرەکەدا تۆمار دەکەن. ئەم ڕاپۆرتە تیشک دەخاتە سەر ژمارە خەمڵێنراوەکانی سەرپێچییەکان لە ماوەی 24 کاتژمێردا و جیاوازیی سیستەمەکان لە ناوچە جیاجیاکانی جیهان.
1. چین؛ گەورەترین "تۆڕی چاودێری" لە جیهاندا
چین خاوەنی توندترین و پێشکەوتووترین سیستەمی کۆنتڕۆڵکردنی شەقامە. بەهۆی هەبوونی زیاتر لە 430 ملیۆن ئۆتۆمبێل، ژمارەی سەرپێچییەکان لەم وڵاتەدا ریکۆردی جیهانیی شکاندووە.
ئاماری 24 کاتژمێر: لە نێوان 300,000 بۆ 500,000 سەرپێچیی فەرمی تۆمار دەکرێن.
تەکنەلۆژیا: چین سیستەمی "ناسینەوەی دەموچاو" بەکاردەهێنێت. ئەگەر شۆفێرێک سەرپێچی بکات، نەک هەر سزا داراییەکەی بۆ دەچێت، بەڵکو لە "سیستەمی متمانەی کۆمەڵایەتی" نمرەی لێ دەبڕدرێت، ئەمەش دەبێتە هۆی ڕێگریکردن لە گەشتکردن یان وەرگرتنی قەرز.
2. ئەوروپا؛ شەڕی دژی "تیژڕەوی"
وڵاتانی ئەوروپا زیاتر تەرکیز دەخەنە سەر خێرایی و پاراستنی ژینگەی ناوشارەکان. ڕێکخراوی (ROADPOL) چاودێریی تەواوی هێڵەکانی گواستنەوەی کیشوەرەکە دەکات.
ئاماری 24 کاتژمێر: لە نێوان 250,000 بۆ 400,000 سەرپێچی تۆمار دەکرێن.
باوترین سەرپێچی: زیاتر لە **70%**ی سزاکانی ئەوروپا بۆ "تێپەڕاندنی خێرایی ڕێگەپێدراو"ە. وڵاتانی وەک فەرەنسا و ئەڵمانیا لە ڕیزبەندی یەکەمی سەرپێچییە تۆمارکراوەکاندان، لە کاتێکدا وڵاتانی سکاندیناڤیا (وەک نەرویج) کەمترین ڕێژەیان هەیە.
3. ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست؛ بازدانی تەکنەلۆژی و مۆدێلی کەنداو
ناوچەکە بووەتە دوو بەش؛ وڵاتانی کەنداو کە ڕکابەری جیهان دەکەن، و وڵاتانی تری وەک عێراق و میسر کە خەریکی نوێکردنەوەی سیستەمەکانیانن.
ئاماری 24 کاتژمێر: لە نێوان 150,000 بۆ 250,000 سەرپێچی تۆمار دەکرێن.
عێراق و هەرێم: لە ساڵی 2025 و 2026دا، بە دانانی کامێرای زیرەکی "خاڵ بۆ خاڵ" (Point to Point) لە هەرێمی کوردستان و کامێرای ترافیکلایت لە بەغداد، ژمارەی سەرپێچییە تۆمارکراوەکان بە ڕێژەی 40% زیادی کردووە، ئەمەش بووەتە هۆی کەمبوونەوەی بەرچاوی ڕووداوە کوشندەکان.
4. ئەمریکا؛ سیستەمی یاسایی و چاودێریی ورد
لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، سەرپێچی تەنها غەرامە نییە، بەڵکو کاریگەریی ڕاستەوخۆی لەسەر نرخی "دڵنیایی" (Insurance)ی شۆفێرەکە هەیە.
ئاماری 24 کاتژمێر: نزیکەی 110,000 بۆ 150,000 سەرپێچی تۆمار دەکرێن.
تایبەتمەندی: ئەمریکا لە ئێستادا سوود لە درۆنی چاودێری وەردەگرێت بۆ گرتنی ئەو شۆفێرانەی لە کاتی لێخوڕیندا مۆبایل بەکاردەهێنن یان ئامێرە ئەلیکترۆنییەکان سەرقاڵیان دەکەن.
5. ئەفریقا؛ کارەساتی ڕووداوەکان و بێدەنگیی ئامار
ئەم کیشوەرە ناهەموارییەکی گەورەی تێدایە؛ زۆرترین ڕووداوی هاتوچۆی تێدا ڕوودەدات، بەڵام کەمترین سەرپێچی تێدا تۆمار دەکرێت.
ئاماری 24 کاتژمێر: تەنها 40,000 بۆ 80,000 سەرپێچی بە فەرمی تۆمار دەکرێن.
هۆکار: نەبوونی ژێرخانی دیجیتاڵی و کامێرای چاودێری لە زۆربەی وڵاتاندا. لێرەدا پۆلیس بە شێوەی دەستی سەرپێچییەکان دەگرێت، کە زۆرجار بەهۆی بەرتیل یان نەبوونی تۆماری ئەلیکترۆنی، زانیارییەکان ناچنە ناو ئامارە جیهانییەکانەوە.
ئامارەکان دەیسەلمێنن کە هەرچەندە سیستەمی چاودێری چڕتر بێت، ژمارەی سەرپێچییە "تۆمارکراوەکان" بەرزتر دەبێتەوە، بەڵام لە بەرامبەردا ڕێژەی مردن بە ڕووداوەکانی هاتوچۆ کەم دەبێتەوە. جیهان لە ساڵی 2026دا بەرەو ئەوە دەچێت کە "هیچ سەرپێچییەک لە چاوی کامێراکان ون نەبێت"، ئەمەش ئامانجی کۆتاییە بۆ گەیشتن بە "سفر قوربانی" لە شەقامەکاندا.
سەرچاوەکان
1. لەسەر ئاستی جیهان: ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی (WHO) و کۆڕبەندی نێودەوڵەتی گواستنەوە (ITF).
2. ئەوروپا: تۆڕی پۆلیسی هاتوچۆی ئەوروپا (ROADPOL) و ئەنجومەنی سەلامەتی گواستنەوە (ETSC).
3. ئەمریکا: بەڕێوەبەرایەتی نیشتمانی بۆ سەلامەتی هاتوچۆ لە شاڕێکان (NHTSA).
4. چین: وەزارەتی ئاسایشی گشتیی چین (MPS) و ئاژانسی شینخوا.
5. ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست: وەزارەتەکانی ناوخۆی وڵاتانی کەنداو و ناوەندی ئاماری کەنداو (GCC Stat).
6. ئەفریقا: چاودێری سەلامەتی ڕێگاوبانی ئەفریقا (ARSO).
کۆمێنت (0)
تا ئێستا هیچ کۆمێنتێک نەکراوە.