ئەو هونەرمەندەى نازناوى (شیرین پەنجە) ى پێبەخشراوە...!
ڕادیۆ کوردییەکان( یەریڤان، بەغداد، تاران، کرماشان، مەهاباد و ...تاد) هەمیشە بوونەتە هەوێنى بەخشینى زانیاریی و ئارامیی و شادى بەڕۆح و جەستەى گوێگرەکانى لەڕێی بەرنامەکانیانەوە، هەریەک لەو ڕادیۆ کوردییانەى ئاماژەم پێداون مێژوویەکى پڕ سەروەرییان تۆمارکردووە، ڕادیۆى کرماشان یەکێکە لەو ڕادیۆیانە لەڕێی بەرنامەکانى (هەوارگەى دڵان، گوڵزارى ئەدەب، چیرۆکى شەو، ئاڵەکۆک، کاروانى هەڵبەست و گۆرانى، ئێمە و گوێگرەکان و گۆرانى داواکراو ) کاریگەرییەکى زۆرى لەنێو هەست و یادەوەرى گوێگرەکانى داناوە.
لەڕێى ڕادیۆ کرماشانەوە دەنگ و هونەرى جوانى زۆر لەهونەرمەندانى دەنگخۆشى نەتەوەکەمان پەخش دەکرا و گوێگرانیان زیاتر هۆگرى ڕادیۆى ناوبراو دەکرد، یەکێک لەو گۆرانیانە، گۆرانى ( پەپوو سڵێمانى) بەدەنگى هونەرمەند ( ئیسماعیل خانى مەسقەتى) بوو، ئەو گۆرانییە نەک لەڕۆژهەڵات بەڵکو لەباشوورى کوردستانیش لەنێو هەوادارانى هونەرى موزیک و گۆرانى کوردی دا جێی خۆى گرت و خەڵک بەدەنگ و میلۆدییەکەى سەرسام بوون.
هونەرمەند ئیسماعیل خانى مەسقەتى، گۆرانیبێژ ، ژەنیار و ئاواز دانەر ....!
ئیسماعیل محەمەد ئیبراهیم مستەفا خان، ناسراو بە (ئیسماعیل خانى مەسقەتى) لەساڵى (1922) لە شارى ( کرماشان) ى ڕۆژهەڵاتى کوردستان لەدایکبووە.
ئیسماعیل خان لەناو خانەوادەو بنەماڵەیەکى هونەرپەروەر و هونەردۆست دا نەش و نما دەکات و ڕۆحى بەمۆسیقائاشنا دەبێت.
تەمەنى دەگاتە (12) بەهار، دەست و پل و پەنجەکانى لەگەڵ ئامێرى ( زەڕب) ئاشنا دەبێت و خۆى بەژەنینى ئەو ئامێرە سەرقاڵ دەکات، لە ساڵى (1940) ئیسماعیل خان تەمەنى بۆتە (18) ساڵ خولیا و ئارەزووى هونەرى دەگوازێتەوە بۆ سەر ئامێرى (تار) ، لەو سەردەمەدا هەردووهونەرمەندى ژەنیارى ئامێرى تار ( مورتەزا نەیداود و یەحیا زرینچە) لە شارى کرماشان دا بوون، ئیسماعیل خانیش بۆ مەبەستى وەرگرتنى زانیارى زیاتر لەسەر ئامێرى (تار) دەبێتە قوتابی ئەو دوو هونەرمەندە و لە فێرگەکەى ئەوانەوە زانیارى وەردەگرێ و دەست و پل و پەنجەکانى لەگەڵ ئەو ئامێرە ژێدارەدا ئاوێتەى یەکترى دەبن.
قاڵبوونەوە لەگەڵ ئارەزووەکەى وخۆشەویستى بۆ ئامێرى تارەکەى، ئیسماعیل خانى مەسقەتى ڕوودەکاتە شارى ( تاران) و دەچێتە لاى هونەرمەندى بەتواناى ئەو سەردەمە ( ئەبولحەسەنى سەبا) تا زیاتر فێرببێ و سوود لەڕێنمایی و دەست و پەنجەى ئەوهونەرمەندە وەربگرێ، لەوماوەى کەلەتاران بووە ، لەلایەنى هونەرمەند ئەبولحەسەنى سەبا هاوکارى دەکرێت بەنووسین و نۆتەکردنى ئەو گۆرانییە کوردییانەى ئیسماعیل خان پێیداوە.
دواى کردنەوەى ڕادیۆى کرماشان لە ساڵى (1960) ، دامەزراندنى گرووپێکى موزیک لەناو ڕادیۆ، هونەرمەند ئیسماعیل خانى مەسقەتى بەخۆیی و ئامێرە خۆشەویستەکەیەوە دەگەڕێتەوە زێدەکەى خۆى شارى کرماشان و پەیوەندى دەکات بە ئۆرکێستراى ڕادیۆى کرماشان ، ئۆرکێستراى ناوبراو لەو هونەرمەندانە پێکهاتووە ( محەمەد عەبدولسەمەدى، خەڵکى شارى سنە _ کلارنێت) ،( ئەکبەر ئیزەدى ، خەڵکى کرماشان_سەنتوور) ،( مەحموود بلوورى، ئەم هونەرمەندە نابینا و کورد نەبووە لەبنەڕەتدا ئازەرى بووە_عود) ، ( مەحموود میرئاتى ، خەڵکى کرماشان_ ڤیۆلۆن) ،( موجتەباى میرزادە، خەڵکى کرماشان _ فیۆلۆن) ، (ئیستیواردەروێشیان_تار) ،( بەهمەن پولەکى ، خەڵکى کرماشان _زەڕب) و(مەسعود زەنگەنە _ ناى) ، ئیسماعیل خانى مەسقەتى بەخۆیی ئامێرى تارەکەیەوە دەبێتە ئەندامى ئەو ئۆرکێسترایە ، کەچەندین شاکارى ئاواز و گۆرانى بۆ هونەرمەندان ( حەسەن زیرەک ، موڕتەزا توندڕەو، ئیسماعیل پیرخدرى ، حیشمەتوڵڵاى لوڕنەژاد و زۆرى دیکە.....تاد) تۆمارکردووە.
هونەرمەند ئیسماعیل خانى مەسقەتى خۆى وەک ژەنیارى ئۆرکێستراى ڕادیۆى کرماشان لەدەستپێکى کردنەوە و پەخشى ڕادیۆى ناوبراو تا دووساڵ دواى ڕاپەڕینى گەلانى ئێران لەساڵى (1979) وەک ژەنیار و هونەرمەندێکى گۆرانیبێژ کارى کردووە و چەندین بەرهەمى گۆرانى بەدەنگى خۆى تۆمارکردووە، بەڵام بەداخەوە دواتر لەلایەن کۆمارى ئیسلامى ئێرانەوە گۆرانى و موزیک قەدەغە دەکرێت ، ئیسماعیل خانى مەسقەتى وەک هونەرمەندانى ئێران و ڕۆژهەڵاتى کوردستان لەڕادیۆ و کارى هونەریی دووردەکەوێتەوە، دواى ماوەیەک بەمەبەستى دابینکردنى بژێوى ژیانى لەیەکێک لەچێشتخانەکانى شارى کرماشان لەڕێی ئامێرە دڵنشینەکەیەوە تار بۆ ئامادەبوانى چێشتخانەکە دەژەنێت.
هونەرمەند لەڕێی دەنگ و گۆرانییەکانیەوە بەزاراوەى کرماشانى و ژەنینى بەسۆزى ئامێرى تارەکەى، بەڵام هونەرمەند جیا لەشارەزایی و ژەنینى ئامێرى تار ، شارەزایی و ئاشنایی لەتەک ئامێرەکانى دیکەى موزیک دا هەبووە وەک ( عود ، ڤیۆلۆن ، سێ تار ، دەف و دایرە) لەبەرئەو خەسڵەتە جوانانەیە لەنێو خەڵکدا خۆشەویست و ڕێز بۆ هونەرەکەى دانراوە، لەپاى ئەو هەموو دڵسۆزیی و خۆشەویستى بۆهونەر و ژەنینى ئامێرى تار نازناوى ( شیرین پەنجە) ى پێدەبەخشن.
چەند دانەیەک لە وگۆرانى و میلۆدییانەى هونەرمەند ئیسماعل خانى مەسقەتى کەلەنێو جەماوەردا ناسراوون و بوونەتە یادەوەریی( مینا مینا، لەیلى لەیلى، شۆڕە ژن ، جا قەراربگرى باوانم ، سەوزە، گوڵ وەنەوشە و تاتى مارگەستم و دەردى دوورى ) ئەم گۆرانیانەشى بەشێوەى دوو قۆڵى لەگەڵ هونەرمەندان خوێندووە وەک : پەپوسڵێمانى لەگەڵ خانمە هونەرمەند ( پەروش جەدید ئیسلام) و گۆرانى ( ئامان هەى ئامان لەگەل هونەرمەند ( حیشمەت لوڕنەژاد ) .
بۆزانیارى زیاتر گۆرانى ( تاتى مارگەستم هونەرمەند ناسرى ڕەزازى لەبەرنامەیەکى ڕاستەوخۆى کەناڵى ئاسمانى مەد تیڤى لەساڵى (1996) دووپاتى کردەوە بەئەداو شێوازى خۆى، هەروەها گۆرانى گوڵ وەنەوشە لەئەلبوومى کرماشان لەساڵى (2000) ئەو گۆرانیەش دەنگ و سەدایەکى زۆرى دایەوە لەنێو جەماوەردا) .
هونەرمەند ئیسماعیل خانى مەسقەتى لەدەستپێکى کارى هونەرییەوە جیا لەژەنین و گۆرانی خوێندن ئارەزووى ئاواز دانانى هەبووە و ئاوازى بۆ بەرهەمەکانى خۆى داناوە و ئاوازى داوە بەهونەرمەندە هاوڕێکانى لەڕادیۆى کرماشان، یەکێک لەو ئاوازە خۆش و دڵنشینە ئاوازى گۆرانى ( مەیخانەچى) یە لە هۆنراوەى ( شەیداکرماشانى) کەبەدەنگى هونەرمەند حیشمەت لوڕنەژاد خوێندراوە.
دواى ئەوەى موزیک و گۆرانى لەڕۆژهەڵاتى کوردستان و ئێران ئازاد دەبێت ، لەمانگى (5) ى ساڵى (2002) بەهاوکارى کۆمەڵێک هونەرمەندى ژەنیار لەبەردەم شوێنەوارە مێژوویی و گرنگەکەى (تاقوەستان) بۆ هونەرمەند ئیسماعیل خانى مەسقەتى سازدەکەن.
لەلایەن کەناڵى ئاسمانى مەدتیڤى یەوە بانگهێشت دەکرێت و هونەرمەند لەو بەرنامەیە چەند بەرهەمێک تۆماردەکات و وەک ئەرشیف لەکەناڵى ناوبراو ماوە .
ئیسماعیل خانى مەسقەتى لەتەمەنى (81) ساڵیدا لەمانگى (6ى 2003) لەلایەن هاوڕێ هونەرمەندەکانیەوە مەراسیمى ڕێزلێنانى بۆسازدەکەن لەبارەتەقاى ئەو مێژووە هونەرییە جوانەى لەژەنین و ژڕینى گۆرانیى و ئاوازدا ، لەمەراسیمەکەدا چەپکە گوڵى سۆزو وەفادارى دەکەنە گەردەنى ، هونەرمەندانى بەشداربووى ئەو مەراسیمە کە مێژوویەکى جوانى هونەرییان پێکەوە بەخشیوە بەنەتەوەکەیان بریتیتن لە : ( فەرەیدون حافزى ، مەسعود حەبیبى ، بەهمەنى پولەکى ، ئەکبەر ئیزەدى ، موجتەباى میرزادە ، جەمشید عەزیز خانى و ئارەشى سەمیمى) .
بەداخەوە هەڵکشانى تەمەن دەبێتە لەمپەر لەبەردەم گەروو و دەست پەنجەکانى بۆ چرینى گۆرانى و ژەنینى ئامێرەکەى ، هونەرمەند ئیسماعیلى مەسقەتى لەتەمەنى (86) ساڵیدا لەگەڵ بڵیسەى ئاگرى جەژنى نەتەوەیی نەورۆز لەڕێکەوتى ( 20/3/2008) خۆرى تەمەنى ئاوا دەبێت و بۆهەمیشە چاوەکانى لێکدەنێ و ماڵئاوایی لە هونەرى موزیک و ئاواز و گۆرانى کوردى و شارە ئازیزەکەى کرماشان دەکات ، تەرمى هونەرمەند لە گۆڕستانى ( باخى فیردەوسى) شارى کرماشان بەخاک سپێردراوە، دروود و سڵاو بۆمێژووى هونەرى جوانى و یادى هەردەم بەرزو پڕشکۆبێت.
جەمال عومەر ( جەمالى دەلاک) 28/1/2026 سلێمانى
سەرچاوە:
*سایتى ویکپیدیا .
* نووسین و بەدواداچوونى نووسەر (جەمالى دەلاک).
کۆمێنت (0)
تا ئێستا هیچ کۆمێنتێک نەکراوە.