مەرگی بەکۆمەڵی ئەوروپییەکان بەهۆی گەرماو خنکانەوە بەردەوامە

ئەوروپا لەنێو "تەنووری" گەرمادا، زیاتر لە 1200 کەس بەهۆی گەرما و خنکانەوە گیانیان لە دەستداوە

کیشوەری ئەوروپا لە حوزەیرانی 2026دا ڕووبەڕووی یەکێک لە تاریکترین و سەختترین وەرزەکانی هاوین بووەتەوە لە مێژووی هاوچەرخی خۆیدا. شەپۆلێکی توندی گەرما (Heatwave) کە زانایان بە "قوبەی گەرمی" (Heat Dome) وەسفی دەکەن، بووەتە هۆی گیانلەدەستدانی سەدان کەس و دروستکردنی قەیرانێکی مرۆیی و تەندروستیی گەورە لە سەرانسەری کیشوەرەکەدا.

فەرەنسا؛ مەرگ لە ناو ئاوەکاندا

فەرەنسا، کە لە چەقی ئەم شەپۆلە گەرمایەدایە، ئامارێکی ترسناکی لەبارەی خنکانی هاووڵاتیان ڕاگەیاند. وەزیری ناوخۆی فەرەنسا ئاشکرای کرد کە تەنها لە ماوەی دەستپێکردنی ئەم شەپۆلەدا، 55 کەس لە کاتی مەلەکردندا خنکاون. زۆربەی ئەم ڕووداوانە بەهۆی "شۆکی ئاوی سارد" (Cold Water Shock) بووە؛ کاتێک هاووڵاتیان بۆ ڕاکردن لە گەرمای 40 پلەیی، کتوپڕ باز دەدەنە ناو ئاوی سارد، ئەمەش دەبێتە هۆی وەستانی کتوپڕی دڵ. جگە لەوەش، نزیکەی 140 کەسی تر بەهۆی جەڵتەی گەرما (Heatstroke) گیانیان لەدەستداوە، کە زۆربەیان کەسانی بەتەمەنن.

ئیسپانیا و ئیتاڵیا؛ پلەی گەرما لە سەرووی 44 پلە

لە وڵاتانی باشووری ئەوروپا، دۆخەکە کارەساتبارترە. لە ئیسپانیا پلەکانی گەرما لە هەندێک ناوچەی وەک سێڤیلیا و کۆردۆبا گەیشتنە 44 پلەی سەدی. بەپێی ئامارە سەرەتاییەکان، زیاتر لە 210 کەس بەهۆی کاریگەرییە توندەکانی گەرماوە گیانیان لەدەستداوە. لە ئیتاڵیاش، شارە گەورەکانی وەک ڕۆما و میلان ڕووبەڕووی فشارێکی زۆری نەخۆشخانەکان بوونەتەوە و تا ئێستا 165 حاڵەتی مردن بەهۆی بەرزبوونەوەی پلەی گەرما و 38 حاڵەتی خنکان لە کەناراوەکان تۆمار کراون.

بەریتانیا و ئەڵمانیا؛ قەیرانی ژێرخان

ئەوەی ئەمساڵ جیاوازە، گەیشتنی شەپۆلەکەیە بە وڵاتانی باکوور و ڕۆژئاوای ئەوروپا. بەریتانیا، کە زۆربەی خانووەکانی بۆ پاراستنی گەرما (Insulation) دروستکراون، تووشی قەیران بووە؛ چونکە خانووەکان وەک "تەنوور" گەرمایان تێدا دەمێنێتەوە. لەم وڵاتە 95 کەس بە گەرما و 28 کەس بە خنکان گیانیان لەدەستداوە. لە ئەڵمانیاش کۆی گشتی قوربانیان گەیشتووەتە 141 کەس.

کورتەی ئاماری قوربانیان لە ئەوروپا (حوزەیرانی 2026):

مردن بەهۆی جەڵتەی گەرما و هیلاکی: زیاتر لە 970 کەس.

خنکان لە ڕووبار و دەریاکاندا: زیاتر لە 259 کەس.

کۆی گشتی قوربانیان: نزیکەی 1,229 کەس.

بکوژە بێدەنگەکە؛ بۆچی خەڵک دەمرن؟

پزیشکان هۆشداری دەدەن کە گەرما "بکوژێکی بێدەنگە". کاریگەرییەکان تەنها سووتانی پێست نین، بەڵکو بریتین لە:

وەستانی دڵ: فشارێکی زۆر دەخاتە سەر کۆئەندامی سووڕانی خوێن.

پەککەوتنی گورچیلە: بەهۆی وشکبوونەوەی توندی جەستە.

شۆکی گەرمی: کە مێشک توانای ڕێکخستنی پلەی گەرمای نامێنێت.

سەرچاوەکان:

ئەم ڕاپۆرتە پشتی بەستووە بە ئامار و زانیارییەکانی ئەم دەزگایانە:

ئاژانسی فرانس پرێس (AFP) - ڕاپۆرتی وەزارەتی ناوخۆی فەرەنسا.

تۆڕی هەواڵی ڕۆیتەرز (Reuters) - ئامارەکانی ئیسپانیا و ئیتاڵیا.

دەستەی کەشناسیی فەرەنسا (Météo-France).

ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی (WHO) - لقی ئەوروپا.

بی بی سی (BBC News) - ڕاپۆرتی فەرمانگەی تەندروستی گشتی بەریتانیا.