سەمەند سیابەندۆڤ کێیە؟

سەمەند سیابەندۆڤ، شێرە کوردەکەی ناو سوپای سوور و هەڵگری بەرزترین نیشانی قارەمانێتی جیهان.

سەمەند عەلیێڤیچ سیابەندۆڤ (1909 - 1989)، نەک تەنها فەرماندەیەکی سەربازی لێهاتوو بوو، بەڵکو یەکەم کوردە لە مێژوودا کە توانیویەتی بەرزترین پلەی شەرەف و ڕێزلێنان لە یەکێتی سۆڤیەتی پێشوو بەدەستبهێنێت، ئەویش نازناوی "قارەمانی یەکێتی سۆڤیەت"ە. ئەو سمبولی تێکۆشانی کورد بوو لە ناو دڵی جەنگی جیهانی دووەمدا دژی ڕژێمی نازی.

ژیان و پێگەیاندن:
سەمەند سیابەندۆڤ لە 14 ی تشرینی دووەمی ساڵی 1909 لە گوندی "حەسەنی" سەر بە ناوچەی قارس (کە ئەو کاتە لە ژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتی ڕووسیادا بوو) لە خێزانێکی کوردی ئێزدی لەدایکبووە. لە تەمەنی لاویدا خولیای خوێندن و فێربوونی هەبووە، هەر بۆیە ڕووی لە لێنینگراد کردووە و لە "قوتابخانەی باڵای پارتی" خوێندوویەتی، کە ئەوەش ڕێگەی بۆ خۆشکرد بچێتە ناو کایەی سیاسی و سەربازییەوە.

بەشداری لە جەنگی جیهانی دووەم (جەنگی گەورەی نیشتمانی):
لە ساڵی 1941، کاتێک ئەڵمانیای نازی هێرشی کردە سەر یەکێتی سۆڤیەت، سەمەند وەک ئەفسەرێکی سیاسی و سەربازی چووە بەرەکانی جەنگ. ئەو تەنها لە پشت مێزەکانەوە فەرمانی دەرنەدەکرد، بەڵکو لە ڕیزەکانی پێشەوەی شەڕدا بوو.

داستانی ڕووباری نارێڤ: یەکێک لەو وێستگانەی ناوی سەمەندی تێدا درەوشایەوە، لە کاتی ڕزگارکردنی پۆڵەندا بوو. لە ساڵی 1944، کاتێک پێویست بوو سوپای سوور لە ڕووباری "نارێڤ" بپەڕێتەوە، سەمەند سیابەندۆڤ بە سەرکردایەتی مەفرەزەیەک، لە ژێر بارانی گوللەی نازییەکاندا لە ڕووبارەکە پەڕییەوە و توانییان پێگەیەکی ستراتیژی بگرن. ئەم بوێرییە وایکرد ڕێگە بۆ هێزەکانی تری سۆڤیەت خۆش بێت بۆ پێشڕەوی. وەرگرتنی نازناوی "قارەمانی یەکێتی سۆڤیەت":
بەهۆی ئەو ئازایەتییە بێوێنەیەی لە کاتی ئۆپەراسیۆنەکانی ڕزگارکردنی بیلاڕووس و پۆڵەندا نیشانیدا، لە 1 ی تەمموزی ساڵی 1944، بە فەرمانی فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت، نازناوی "قارەمانی یەکێتی سۆڤیەت" و نیشانی "ئەستێرەی زێڕین" و "مەدالیای لێنین"ی پێبەخشرا. ئەمە گەورەترین ڕێزلێنانی سەربازی بوو لەو سەردەمەدا.

ژیانی سیاسی و کلتووری:
دوای کۆتایی هاتنی جەنگ، سەمەند سیابەندۆڤ تەنها وەک سەرباز نەمایەوە، بەڵکو ڕۆڵێکی کارای لە ژیانی مەدەنی و سیاسی کوردانی سۆڤیەتدا گێڕا:

پەرلەمانتار: بووە ئەندامی ئەنجومەنی باڵای یەکێتی سۆڤیەت (پەرلەمان).وەزیر: وەک جێگری وەزیری کشتوکاڵی کۆماری ئەرمینیا دەستبەکار بوو.نووسەر و ڕۆشنبیر: سەمەند سیابەندۆڤ بایەخێکی زۆری بە زمان و ئەدەبی کوردی دەدا. ئەو چەندین کتێبی بە زمانی کوردی (کرمانجی) نووسیوە، لەوانە کتێبی "سیاپەند و خەجێ" (Siyabend û Xecê) کە یەکێکە لە شاکارە ئەدەبییەکانی. هەروەها دیوانە شیعرەکانی وەک "ژیانی بەختەوەر" و "دوعا" جێدەستی ئەو لە ئەدەبیاتی کوردیدا نیشان دەدەن.
ئەم قارەمانە گەورەیە لە 29 ی ئەیلوولی ساڵی 1989 لە شاری یەریڤانی پایتەختی ئەرمینیا کۆچی دوایی کرد. سەمەند سیابەندۆڤ تا ئێستاش وەک سیمبولێکی شانازی بۆ کورد دەمێنێتەوە، چونکە نیشانیدا کە کورد لە هەر کوێیەک بێت و لە ناو هەر سوپایەکدا بێت، دەتوانێت بگاتە لوتکەی قارەمانی و داهێنان.

خاڵە سەرەکییەکانی ژیانی:

ناسنامە: کوردی ئێزدی.پلەی سەربازی: عەقید (Colonel).گرنگترین خەڵات: قارەمانی یەکێتی سۆڤیەت (Hero of the Soviet Union).ناوبانگ: جەنگاوەرێکی بێباک و نووسەرێکی بەسەلیقە. سەمەند سیابەندۆڤ نموونەی ئەو مرۆڤە بوو کە شمشێر و قەڵەمی پێکەوە هەڵگرتبوو؛ بە شمشێرەکەی پارێزگاری لە مرۆڤایەتی دەکرد دژی فاشیزم، و بە قەڵەمەکەشی خزمەتی کلتوور و زمانی نەتەوەکەی دەکرد.< >