وڵاتانی ئەورووپا بۆ بەرەنگاربوونەوەی مەترسییەکان لەسەر ئاسایشی وڵاتەکەیان سەرەڕای زیادکردنی بودجەی بەرگری، پەنا دەبەنەوە بەر سەربازیی زۆرەملێ و لە هێندێک وڵات بڕیارەکە ئافرەتانیش دەگرێتەوە.
ئاژانسی ئاسۆشەیتێد پریس لە راپۆرتێکی شیکاریدا ڕایگەیاندووە: "هێرشی سەرتاسەریی ڕووسیا بۆ سەر ئۆکراینا و زیادبوونی ناسەقامگیری لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گەڕانەوەی دۆناڵد ترەمپ بۆ کۆشکی سپی، کاریگەریی خسووەتە سەر سیاسەتی بەرگریی وڵاتانی ئەوروپا و بووەتە هۆی پێداچوونەوە بە مۆدێلی سەربازی لەم وڵاتانە".
مانگی ڕابردوو، وڵاتانی ئەندام لە هاوپەیمانیی باکووری ئەتڵەسی (ناتۆ) ڕەزامەندییان دەربڕی لەسەر زیادکردنی خەرجییەکانی بەرگری و ئاسایش بۆ ڕێژەی ٥٪ی کۆی بەرهەمی ناوخۆیی. بەڵام ڕەنگە زیادکردنی خەرجییەکان بە تەنها بەس نەبێت بۆ بەهێزکردنی ئامادەیی سەربازی لە ئەورووپا، بەبێ بوونی هێزی مرۆیی پێویست.
ئاسۆشەیتێد پریس بە ئاماژەکردن بەوەی "دوای کۆتاییهاتنی سەردەمی جەنگی سارد، زۆرێک لە وڵاتانی ئەورووپا خزمەتی سەربازیی زۆرەملێیان هەڵوەشاندەوە،"، رایگەیاندووە: "بەهۆی گۆڕانی جیۆپۆلەتیک و زیادبوونی ناسەقامگیری، گەنجانی ئەوروپا لەوانەیە بەم زووانە ڕووبەڕووی بانگهێشتی سەربازی ببنەوە."
ڕاپرسییەکی نوێ کە لەلایەن ئەنجوومەنی ئەورووپی بۆ پەیوەندییەکانی دەرەوە لە نۆ وڵاتی ئەورووپیدا بەڕێوەچووە، دەریخستووە کە زۆرینە لە چەندین لەو وڵاتانە، لەوانەش فەرەنسا، ئەڵمانیا و پۆڵەندا، پشتگیری لە گەڕاندنەوەی خزمەتی سەربازیی ناچاری دەکەن، هەرچەندە ئەم پشتگیرییە لە ئەڵمانیا و پۆڵەندا لەنێو تەمەنی ١٨-٢٩ ساڵیدا بەدی ناکرێت.
لە کام وڵاتی ئەوروپا هێشتا سەربازیی زۆرەملێ هەیە؟
زۆرێک لە وڵاتانی یەکێتیی ئەورووپا دوای کۆتاییهاتنی جەنگی سارد، سیاسەتی سەربازیی زۆرەملێیان هەڵوەشاندەوە یان ڕایانگرت، لە کاتێکدا هەندێکی تریان بە جیاوازیی ماوە و یاساکانەوە هێشتیانەوە.
ئێستا نۆ وڵاتی ئەندامی یەکێتیی ئەورووپا خزمەتی سەربازیی زۆرەملێیان هەیە: نەمسا، قوبرس، دانیمارک، ئیستۆنیا، فینلاند، یۆنان، لاتیڤیا، لیتوانیا، و سوید. لەناو ئەم وڵاتانەدا، تەنها سوید و دانیمارک خزمەتی سەربازیی زۆرەملێیان فراوان کردووە بۆ ئەوەی ژنانیش بگرێتەوە، کە ئەم گۆڕانکارییە لە دانیمارک هەفتەی ڕابردوو چووە بواری جێبەجێکردنەوە.
لەنێو ئەو وڵاتانەی کە خزمەتی سەربازیی زۆرەملێ پەیڕەو دەکەن چەندین مۆدێلی جیاواز هەن: خزمەتی ناچاری بۆ هەموو هاووڵاتییە شیاوەکان، یان سیستەمی تیروپشک کاتێک ژمارەی خۆبەخشان کەمە، یان سەربازگیریی هەڵبژاردە لەسەر بنەمای پاڵنەر و لێهاتوویی.
لە کوێ باس لە گەڕاندنەوەی سەربازیی زۆرەملێ دەکرێت؟
زۆرێک لەو وڵاتە ئەورووپیانەی خزمەتی سەربازییان ڕاگرتووە، پشت بە خۆبەخشان دەبەستن بۆ زیادکردنی ژمارەی سەربازە نوێیەکان.
ئاڵمانیا
لە وڵامی هەڕەشە ئەمنییەکانی ڕووسیادا، سوپای ئەڵمانیا (بوندسوێر) هەوڵ دەدات بەلایەنی کەمەوە ٦٠٠,٠٠٠ سەربازی زیادە وەربگرێت.
ئەمەش بووە هۆی دەستپێکردنەوەی مشتومڕەکان لەسەر ئەوەی ئایا خزمەتی سەربازیی ناچاری لە ئەڵمانیا (دوای زیاتر لە دەیەیەک لە ڕاگرتنی) پێویستە؟
سەرۆکی ئەڵمانیا، فریدریک مێرتس، هەفتەی ڕابردوو ڕایگەیاند کە پێی وایە بارودۆخەکە بەو ئاراستەیەدا دەڕوات: "پێویستە بوندسوێر بگەڕێتەوە بۆ دڵی کۆمەڵگاکەمان..." بەڵام، لەسەر داوای سۆسیال دیموکراتەکان، ڕێککەوتنی هاوپەیمانی لەگەڵ هاوپەیمانیی مەسیحیی консервативی مێرتس، پابەندە بە پەیڕەوکردنی خزمەتی سەربازیی خۆبەخشانە".
پورتوگال
لە ساڵی ٢٠٠٤، خزمەتی سەربازیی ناچاری لە پورتوگال هەڵوەشێنرایەوە و دەرگا بۆ مۆدێلی خۆبەخشیی پیشەیی کرایەوە کە تا ئێستاش بەردەوامە. لایەنێکی خزمەتی ناچاری کە هێشتا لە پورتوگال ماوە "ڕۆژی بەرگریی نیشتمانی"یە، کە بۆنەیەکی ساڵانەیە و هاووڵاتیان دەبێت یەک جار لەنێوان تەمەنی ١٨ بۆ ٣٠ ساڵیدا بەشداری تێدا بکەن. ئەمەش مەرجێکی سەرەکییە بۆ وەرگرتنی پاسپۆرت یان داواکردنی کار لە کەرتی گشتیدا.
پاش هێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئۆکرانیا لە شوباتی ٢٠٢٢ دیسان گفتوگۆ بۆ دەستپێکردنەوەی سەربازیی زۆرەملێ دەستی پێ کردەوە. لایەنگرانی خزمەتی سەربازی دەڵێن گیانی هاووڵاتیبوون و یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی بەهێز دەکات و کۆمەڵگا باشتر بۆ قەیرانەکان ئامادە دەکات. بەڵام ڕەخنەگران ئاماژە بە تێچووی لۆجستیی بەرز، کاریگەری لەسەر ئازادیی تاکەکەسی، و پێویستیی نوێکردنەوەی هێزە چەکدارەکان بە پسپۆڕی لێهاتوو دەکەن، نەک سەربازگیریی بەکۆمەڵ.
بولگاریا
بولگاریا، لە دوای کۆتاییهاتنی خزمەتی سەربازی لە ساڵی ٢٠٠٨ەوە پشت بە سوپایەکی پیشەیی دەبەستێت – بەڵام ئێستا ڕووبەڕووی ٢١.٨٪ کەمیی میلاک بووەتەوە. لەگەڵ خاوبوونەوەی پرۆسەی دامەزراندن سەرەڕای زیادکردنی مووچە لەم دواییانەدا، وەزیری بەرگریی بولگاریا، ئاتاناس زابریانۆڤ، ڕایگەیاند کە بیریان لە ڕاهێنانی ناچاریی سنووردار کردووەتەوە.
ڕۆمانیا
لە ڕۆمانیا، خزمەتی سەربازیی ناچاری لە ساڵی ٢٠٠٧ ڕاگیرا، کاتێک وڵاتەکە بووە ئەندامی ناتۆ و یەکێتیی ئەورووپا. بەڵام لە کاتی جەنگدا، ڕۆمانیا دەتوانێت خزمەتی سەربازیی ناچاری چالاک بکاتەوە و هەموو هاووڵاتییەک بانگهێشت بکرێت. دوای هەڵگیرسانی جەنگی ئۆکرانیا، گفتوگۆ لەبارەی ئەگەری گەڕاندنەوەی بەشەکی یان خۆبەخشانەی خزمەتی سەربازییەوە کرا، بەڵام وەزارەتی بەرگری بیرۆکەکەی ڕەت کردەوە و پێشنیازی کرد کە باشترە هێزی یەدەگی خۆبەخش فراوان بکرێت و بنکەی هەڵبژاردن باشتر بکرێت.
پۆڵەندا
لە پۆڵەندا، سەرۆک وەزیران دۆناڵد تاسک لە مانگی ئازاردا ڕایگەیاند دەیەوێت شێوازێک لە خزمەتی سەربازی بگەڕێنێتەوە، بە ئامانجی گەیشتن بە ١٠٠,٠٠٠ سەرباز لە ساڵێکدا.
فەڕەنسا
فەرەنسا لە ساڵی ١٩٩٧ و لە سەردەمی سەرۆکایەتیی ژاک شیراکدا خزمەتی سەربازیی ڕاگرت. کاتێک سەرۆک ئیمانوێل ماکرۆن لە چاوپێکەوتنێکدا لە مانگی ئازاردا باسی لە "چاکسازییەکی گەورە" لە خزمەتی نیشتمانیی گشتگیردا کرد، گفتوگۆ لەسەر گەڕانەوەی سەربازیی زۆرەملێ دەستی پێ کردەوە. بەپێی یاداشتێکی سیاسەتی نوێ کە لەلایەن کۆمیسیۆنی باڵای ستراتیژی و پلاندانانی فەرەنساوە دەرچووە، گەڕاندنەوەی خزمەتی سەربازیی ناچاری - بۆ پیاوان و ژنان - بودجەیەکی ساڵانەی ١٥ ملیار یۆرۆ (١٧.٦ ملیار دۆلار)ی پێویستە.
بەلجیکا
لە بەلجیکا، خزمەتی سەربازی لە ساڵی ١٩٩٣ ڕاگیرا، بێ ئەوەی هەڵبوەشێنرێتەوە، واتە لە ڕووی تیۆرییەوە دەکرێت بە هەموارکردنەوەیەکی یاسایی چالاک بکرێتەوە. هێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئۆکرانیا مشتومڕی دروست کرد، بەڵام هیچ دەستپێشخەرییەک بۆ گەڕاندنەوەی خزمەتی سەربازی پەسەند نەکرا. بە وتەی وەزیری بەرگریی بەلجیکا، تیۆ فرانکێن، بەهۆی کەمیی کارمەند و سەربازگە و جێگەی نووستنەوە، وڵاتەکە لە ڕووی لۆجستییەوە ئامادە نییە بۆ گەڕاندنەوەی خزمەتی سەربازیی زۆرەملێ.
کێ دژایەتیی دەکات؟
لە ئازاری ٢٠٢٤، وەزیری بەرگریی ئیسپانیا، مارگاریتا ڕۆبلێس، گەڕاندنەوەی خزمەتی سەربازیی ناچاریی ڕەت کردەوە و وتی: "هیچ جۆرە خزمەتێکی سەربازی لە ئیسپانیا بوونی نابێت، بە هیچ شێوەیەک، و پێم وانییە ئەمە بە بیری کەسدا هاتبێت."
بە هەمان شێوە، وەزارەتی بەرگریی سلۆڤینیا ڕایگەیاندووە سەرەڕای کەمیی هێزە چەکدارەکان، ئێستا بیر لەم بابەتە ناکەنەوە. وەزیری بەرگریی سلۆڤینیا، بۆرۆت شاگۆڤیچ، وتی: "چاودێریی پێشهاتەکانی ئەو وڵاتانە دەکات کە هەنگاوی لەم جۆرە دەنێن".
سلۆڤاکیاش ڕەتی کردەوە و دوای ساڵانێکی زۆر لە هەوڵی شکستخواردوو بۆ سەربازگیری، سەرۆک وەزیران "ڕۆبێرت فیکۆ" سوور بوو لەسەر بەدیلە خۆبەخشانەکان. سەرکردەکانی بەرگری و شارەزایان دەڵێن هاندانی دارایی باشتر و چاکسازی لە سیستەمی یەدەگی ئێستادا پێویستە.
لە ئێرلەندا، بیرۆکەی خزمەتی سەربازی لە ئەجێندای سیاسیدا نییە. لە دوای سەربەخۆیی وڵاتەکە لە زیاتر لە ١٠٠ ساڵ لەمەوبەرەوە، هیچ جۆرە خزمەتێکی سەربازی لەو وڵاتەدا نەبووە.
بەرابەریی ڕەگەزی لە سەربازیدا
ئەو وڵاتانەی باس لە خزمەتی سەربازی دەکەن، گفتوگۆ لەسەر ئەوەش دەکەن کە ئایا دەبێت جیا لە پیاوان، ژنانیش بگرێتەوە یان نا. بەپێی ڕاپرسییەکی ساڵی ٢٠٢٣ لە ١٢ وڵاتی ئەورووپیدا، ژنان نزیکەی ١٣٪ی هێزە چەکدارەکان پێک دەهێنن.
دانیمارک نوێترین وڵاتە کە یەکسانیی جێندەری لە خزمەتی سەربازیدا جێبەجێ دەکات، دوای سوید، کە لە سەرەتای مانگی تەمووزدا ئەم ڕێکارەی پەسەند کرد. ئەو ژنانەی تەمەنیان دەگاتە ١٨ ساڵ، لە نیوەی دووەمی ئەمساڵ لە ساڵی ٢٠٢٦دا بانگهێشت دەکرێن و لەسەر بنەمایەکی یەکسان لەگەڵ پیاواندا بۆ خزمەتی سەربازی هەڵدەسەنگێنرێن.
وەزیری بەرگریی دانیمارک، ترۆلس لوند پاوڵسن، لەبارەی هاندانی خزمەتی سەربازییەوە وتی: "پێویستە بە جددی کاربکەین بۆ بەرگریکردن لە نیشتمانەکەمان،". پاوڵسن مانگی ڕابردوو لە وتارێکدا وتی: "پێویستمان بە ژمارەیەکی زیاتری ژن و پیاوە کە بتوانن چەک هەڵبگرن."
کۆمێنت (0)
تا ئێستا هیچ کۆمێنتێک نەکراوە.