زیادبوونی گرژییەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران كاریگهریی راستەوخۆی لەسەر عێراق ههیه، بهوهی كه پهیوهندییهكی بههێزی لهگهڵ ههردوو وڵات ههیه. پاش ئەوەی ئیدارەی سەرۆکی ئەمەریکا، دۆناڵد ترەمپ، سیاسەتی "ئەوپەڕی گوشار" بۆ سەر تاران چالاک کردەوە، ترسێکی گەورە لە نێو بازنەی سیاسیی عێراقدا سەریهەڵدا سەبارەت بە ئەگەری لێکەوتەکانی ئەم گرژییە، بەتایبەتی لەبەر رۆشنایی کاریگەری گەورەی ئێران لە ناوخۆی وڵاتدا
توێژەر و ئەکادیمی، مشاجع تەمیمی لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ رۆژنامەی بەغدا تودەی دووپاتی کردەوە کە بەغدا لە دۆخێکی دڵەڕاوکێ و شەرمەزاری سیاسیدا دەژی و هەوڵ دەدات هاوسەنگی پەیوەندییەکانی لەگەڵ واشنتن کە گەرەنتی سەرەکی بەردەوامی سیستەمی سیاسی عێراقە و پەیوەندییە نزیکەکانی لەگەڵ تاران کە کاریگەرییەکی فراوانی هەیە لەناو گۆڕەپانی عێراقدا، بەتایبەتی لە رێگەی پشتیوانیکردنی هێزەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی کە گەورەترین کوتلەی پەرلەمانە بپارێزێت
هۆکاری نیگەرانی عێراق لە گرژییەکانی نێوان ئەمەریکا و ئێران
عێراق و ئێران پەیوەندییەکی ستراتیژی فراوانیان هەیە کە بوارەکانی ئابووری و وزە و ئاسایش و سیاسەت دەگرێتەوە، چونکە عێراق زۆر پشت بە گازی ئێران دەبەستێت بۆ کارپێکردنی وێستگەکانی کارەبا و خۆراک و کەلوپەلی سەرەتایی هاوردە دەکات. ههندێك له هێزه چهكدارهكانی عێراقیش پهیوهندییهكی نزیكیان لهگهڵ تاران ههیه و به هاوپهیمانێكی ستراتیژی دادهنێن ، ئهمهش وا دهكات كه ههر گرژییهكی ئهمهریكا له دژی ئێران، كاریگهری لهسهر سهقامگیریی عێراق ههبێت
لەلایەکی دیکەوە لەدوای کشانەوەی بزووتنەوەی سەدر لەپرۆسەی سیاسی چوارچێوەی هەماهەنگی بوو بە گەورەترین هێزی پەرلەمانی و پارت و فراکسیۆنە چەکدارەکانی سەر بە ئێران لەخۆ دەگرێت بەم شێوەیە، هەر گرژییەک لە لایەن ئەمهریکاوە کاریگەری ئێران لەناو عێراقدا لاواز دەکات و ببێتە هۆی ئەوەی کە چوارچێوەی هەماهەنگی فشار بخاتە سەر حکومەتی عێراق بۆ ئەوەی هەڵوێستی نزیکتر لە تاران بگرێتەبەر
سەرەڕای کاریگەری ئێران لە عێراق، ئەمهریکا هێشتا رۆڵی سەرەکی دەگێڕێت لە پاڵپشتیکردنی حکوومەتی عێراق، چ لە رێگەی هاوکاری ئەمنی یان یارمەتی دارایی یان پاڵپشتی دامەزراوە عێراقیەکان. سەرۆک وەزیران محەمەد شیاع سودانی ئاگادارە کە هەر گرژییەک لەگەڵ واشنتن لەوانەیە ببێتە هۆی سزای ئابووری نوێ یان تەنانەت سنووردارکردنی مامەڵە داراییەکانی عێراق بە دۆلار کە لەوانەیە زیان بە ئابووری عێراق بگەیەنێت
بەگوێرەی تەمیمی، سەرۆکی ئەمەریکا دۆناڵد ترەمپ لە ئاوازی هێورکردنەوە گۆڕاوە بۆ زیادکردنی گوشارەکان لەسەر تاران و فەرمانێکی جێبەجێکاری واژۆ کردووە بە مەبەستی کەمکردنەوەی هەناردەکردنی نەوتی ئێران بۆ سفر. ئەم هەنگاوە جێگەی نیگەرانی حکوومەتی عێراقە چونکە لەوانەیە ببێتە هۆی
یهكهم.. زیادکردنی گوشار بۆ سەر گروپە چەکدارەکانی عێراق کە ئێران پشتیوانی دەکەن، کە لەوانەیە ببێتە هۆی گرژبوونی ئەمنی لە عێراقدا
دووهم ..سەپاندنی کۆتوبەندی ئەمریکا بۆ سەر مامەڵە داراییەکانی عێراق بەتایبەتی دوای توندکردنی گواستنەوەی دارایی دۆلار لەلایەن واشنتۆنەوە لەڕێگەی بانکی ناوەندی عێراقەوە
سێیهم ..ناچارکردنی عێراق بۆ کەمکردنەوەی هاوکارییە ئابوورییەکانی لەگەڵ ئێران کە ڕەنگە لە ماوەیەکی کورتدا مەحاڵ بێت بەهۆی پشتبەستنی عێراق بە گازی ئێران بۆ بەرهەمهێنانی کارەبا.
بەگوێرەی راپۆرتەکان، محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیران گفتوگۆیەکی گرنگی لەگەڵ محەمەد جەواد زەریف جێگری سەرۆکی ئێران ئەنجامداوە بۆ تاوتوێکردنی چۆنیەتی هەماهەنگی هاوبەش لەبەر رۆشنایی گرژییەکانی ئەمەریکا. سەرچاوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە حکومەتی عێراق داوا لە سەرکردایەتی ئێران دەکات لەگەڵ واشنتن لەسەر دۆسیەی ئەتۆمی بگەنە رێککەوتن چونکە بەغدا دەترسێت ململانێکە ببێتە رووبەڕووبونەوەیەکی ئاشکرا لەنێوان هەردوولادا
لەگەڵ زیادبوونی فشارەکانی ئەمهریکا، حکوومەتی عێراق کار دەکات بۆ کەمکردنەوەی پشت بەستن بە وزەی ئێران لەڕێی
خێراکردنی پڕۆژەی بەستنەوەی کارەبا لەگەڵ وڵاتانی کەنداو بەئامانجی هەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی وزە
فراوانکردنی پرۆژەکانی وزەی خۆر، کە تیایدا کۆمپانیا نێودەوڵەتییەکان گرێبەستیان لەگەڵ کراوە بۆ دامەزراندنی وێستگەی وزەی نوێبووەوە
هەوڵدان بۆ رازیکردنی ئەمەریکا بۆ بەخشینی بەعیراق بۆ هاوردەکردنی غاز لەئێرانەوە تا ئەو کاتەی جێگرەوەی گونجاو دابین دەکرێت
لە هەوڵێکدا بۆ کەمکردنەوەی فشارەکانی ئەمەریکا، لەوانەیە بەغدا پەنا بباتە بەر بەهێزکردنی هاوکاری ئەمنی لەگەڵ واشنتن، بەتایبەتی لە شەڕی دژی داعش، بۆ ئەوەی بیسەلمێنێت کە عێراق وەک هاوبەشێکی ستراتیژی ئەمەریکا دەمێنێتەوە سەرەڕای پەیوەندییە نزیکەکانی لەگەڵ ئێران
ئایا عێراق خۆی لە رووبەڕووبوونەوە بەدوور دەگرێت؟
سیناریۆی یەکەم
ئەگەر بەغدا بتوانێت تاران و واشنتن ڕازی بکات دانوستانەکان لەسەر دۆسیەی ئەتۆمی دەستپێبکەنەوە ئەوا لەوانەیە فشارەکان لەسەر عێراق کەم ببێتەوە بەتایبەتی ئەگەر لێکتێگەیشتنی نوێ لەسەر سزاکانی ئابووری بگەیەنرێت
سیناریۆی دووەم
ئەگەر واشنتن بەردەوام بێت لە توندکردنی سزاکانی لەسەر ئێران، لەوانەیە حکوومەتی عێراق ناچار بێت رێوشوێنی زۆرەملێ بگرێتەبەر بۆ کەمکردنەوەی مامەڵەکانی لەگەڵ تاران، ئەمەش لەوانەیە کاردانەوەی نەرێنی هێزە سیاسییەکانی نزیک لە ئێران لە ناو عێراقدا لێبکەوێتەوە. لەم حاڵەتەدا، لەوانەیە حکومەت رووبەڕووی فشاری ناوخۆیی ببێتەوە لە چوارچێوەی هەماهەنگی، و ئەگەری هەیە گرژی ئەمنی ڕووبەڕووی توندوتیژی ببێتەوە ئەگەر رووبەڕووبوونەوەی نێوان لایەنە چەکدارەکان و هێزەکانی ئەمەریکا لە ناو عێراقدا پەرە بسێت.
سیناریۆی سێیەم
عێراق بۆتە گۆڕەپانێک بۆ ململانێی ئەمەریکا و ئێران و ئەگەر هەموو هەوڵە دیپلۆماسییەکان شکستیان هێنا ئەوا عێراق خۆی لە ناوەندی رووبەڕووبوونەوەی نێوان واشنتن و تاران دەبینێتەوە چونکە خاکی عێراق لەوانەیە ببێتە گۆڕەپانێک بۆ یەکلاییکردنەوەی حسابات، چ لە ڕێگەی هێرشکردنە سەر بەرژەوەندییەکانی ئەمهریکا لە عێراقدا، یان لە رێگەی توندکردنی سزاکان لەسەر حکومەتی عێراق
عێراق رووبەڕووی تەحەدایەکی ئاڵۆز دەبێتەوە لەبەر رۆشنایی گرژییەکانی ئەمهریکا لە دژی ئێران، کە هەوڵ دەدات هاوسەنگییەکی ناسک لەنێوان پەیوەندییەکانی لەگەڵ واشنتن و تاراندا دروست بکات. لە کاتێکدا بەغدا دەیەوێت خۆی لە ململانێکە دوور بخاتەوە هەر گرژییەکی نوێ لەوانەیە عێراق بەرەو قەیرانێکی سیاسی و ئابووری ببات
پرسیاره گرنگهكه ئهوهیه ...
ئایا حکوومەتی عێراق دەتوانێت مانۆڕ لە نێوان هەردوولادا بە سەرکەوتوویی ئەنجام بدات یان عێراق جارێکی تر خۆی لە نێوەندی رووبەڕووبونەوەیەکدا دەبینێتەوە کە ناتوانێت کۆنتڕۆڵی بکات
کۆمێنت (0)
تا ئێستا هیچ کۆمێنتێک نەکراوە.