تاووس گێران:
چەندی ئەم دفێمینین
دەستا ل سنجەقێت شیخادی بوەرینین
دا ل سەر باوەر و ئیمانا خۆ بمینین
تاووس گێران : رێ و رەسمەكە ھەر ژ كەڤندا دناڤ ئێزدیاندا د ھاتە گێران كو سالێ دوو جارا بەری نھو د ھاتە گێران ئەو ژی ژلایێ چڤاتا روحانی و میرێ ئێزدیان ڤە دەمێ گەریانا تاووسێ د ھاتە دیاركرن، كو ھەر سال ئینیا پشتی سەرسالێ و جارا دوویێ ل دوماھیكا جەمایا شیخادی گەرا تاووسێ دەست پێ دكەت ڤە .
میرێ ئێزدیان و ئیختیارێ مەرگەھێ ھەر سال دەستكەكا قەوال و دیندارا دەست نیشان د كەن كو دگەل گەرا تاووسێ بن دا رێ و رەسمێن تاووسێ ب گێڕن ل ھەر قوناغەكێ ، ھەر بۆ زانین پێشوەخت ھەر گوندەكی تاووس بچتێ ل گەرا تاووسێ یا سالا بوری مالەك یا دەست نیشان كری و بەراتەك یا وەرگڕتی خودانێ مالێ دێ قوناغا تاووسێ ل سالا بیت ل وێ مالێ بت .
تاووسێن ئێزدیان :
تاووسێن مە ئێزدیان گەلەك د دێرینن و ھەر ژ كەڤندا تاووس دناڤ ئێزدیان دا د ھاتنە گێران ژ بەر كو ئێزدیخان یە بەر فرەھ بوو ھەفت تاووس دناڤ ئێزدیان د گەریان ھەر تاووسەك بۆ دەڤەرەكە ئێزدیخانێ بوو :
١- تاووسا عەنزەل یا مەرگەھا شێخان نە.
٢- تاووسا شنگالێ یا دەڤەرا شنگالێ بوو د بێژنێ تاووسا ئێزی
٣-تاووسا حەلەبێ یا دەڤەرا حەلەبێ بوو
٤-تاووسا خالتیا یا دەڤەرا خالتیا بوو
٥-تاووسا زوزان یا دەڤەرا ھەكاریا بوو
٦- تاووسا مسكۆفیا یا دەڤەرا ئەرمەنستانێ و جورجیا بوو .
٧- تاووسا تەورێزێ یا دەڤەرا تەورێزێ بوو .
ل فەرمانا سالێن ( ١٨٩٢-١٨٩٣) ز دەمێ سەر لەشكەرێ ئۆسمانی فەریق عەمەر وەھبی پاشا ، ھێرش ئینا سەر ئێزدیان و دەست ب براندن و تالانكرنێ كری، نیشان و تاووسێن مە ژی دگەل خۆ برن و دەستەسەركرن .
پشتی فەریقی سلیمان نەزیف پاشا ل سالا ١٩٠٥ ھندەك نیشان و تاووسێن مە زڤڕاندن لێ ھندەك ھەتا نھۆ د بێ سەروشوونن.
ژ بەر بارۆدۆخێن وی سەر دەمی ل چەرخێ بوری رەوش ل ڤان جھێن دیتر نالەبار بوو بتنێ دوو تاووس د ھاتن گێران ئەوژی تاووسا عەنزەل و تاووسا شنگالێ بوو.
لێ ئەڤە دوو سالا میرێ ئێزدیان دگەل بابا شێخ و چڤاتا روحانی پشتی نەھ ٩ سالێن تاووس ھاتی ڤەقەتیان ژ ئێزدیان ژ بەر ھەبوونا تیرۆرێ و ھاتنا داعش ئەڤ سال و سالا بوری ژی بریار ھاتە دان تەنھا تاووسا عەنزەل ل میرگەھا شێخان و بنكەندی و لەحفا قایدیا و خانك و قەباخێ ب گەرێت ئەو ژی ل ڤان دەڤەرا رەوش ئاراما و تەناھیا ل كوردستانێ و ئێزدی ل بن سیبەرا حكۆمەتا ھەرێما كوردستانێ د ئازاد و تەنا د ژین و رێ و رەسمێن خو یێن ئولی و چڤاكی ئازاد و سەربەست د گێرن لەوا ئەڤ بریار ھاتە دان ئەڤ سال تاووس بھێتە گێران .
پێكھاتێن تاووسێ :
- تاووس : ئێك ژ نیشانێن پیرۆزێن مە ئێزدیانە، ئالایێ ئێزدیایە، برەنگەكی تەیر تاووس ھاتیە دروستكرن .
- قەوال: ئەو كەسن یێ جل و بەرگ و پلەیەكا تایبەت ھەبن د ناڤ ئێزدیان دە، ژ كەڤن دا ھاتینە دەستنیشانكرن دگەل تاووسێ ل ناڤ ئێزدیان بگەرێن.
- دەف و شەباب : سازیێن تایبەتن قەوال دگەل گەڕا تاووسێ و رۆژێن چەژن و ھەلكەفتا ل پەرستگەھا پیرۆزا لالش دژەنن، بەیت و قەسیدێن دینی دگەلدا د بێژن ،
- بەرات : ئێكە ژ نیشانێن پیرۆزێن مە ئێزدیانە ،تۆبەركەكە پیرۆزە، ژ ئاخا لالشا پیرۆز و ب ئاڤا كانیا سپی وەكی(هێڤێن )ڤەدسترێن و بەراتا ژێ چێدكەن ل پەرستگەها پیرۆزا لالش و د هندرویێ شكەفتا ئاخا بەراتاندا ، دڤێت ھەر ئێزدیەك ھەر دەم بەراتەكێ د گەل خۆ ھلگرت.
- شیربك : شیربكێ شێخادی ( شیربكێ ئاڤا كانیا سپی ) كاسەكە پیرۆزە ل گەل تاووسێ دگێڕن و ھەر كەسێ ئاڤێ ژێ ڤەخۆت د ھێتە مۆركرن ل بەر تاووسێ ئاڤێ پێ د گێرن و ھەر وەسا فەقیرەكی مالا شیخادی ل ناڤ گوندی مال بمال دگێڕن .
كەفیا كەسك : پاڕچەكا قوماشەكی رەنگ كەسكە ، ب سەر رەخا بالگی یا ڤە، ل ئالیێ راستی یێ تاووسێ د ھەلاویسن د بێژنێ( لوحة المحفوظ - ناڤێ خودێ )یە ، رامانا هاتنا تاووسێ ئیزدی ناسینە ( خودێ ناسینە ) رێیا راستە رێیا خودێ تەعالا یە، هەر وەسا ژ ئەدەبێ دینێ مە ئێزدیان دەتە دیارکرن:
یە حەرامە سەلەف و دزی و دەرەوو
و كوشتن و زنا و خەبەردان ژ نەبوو
و یێ ژ غێری خودێ ڕا سجودە بوو.
- چرایێ مەعریفەتێ : ئامانەكە تایبەتە، زەیتێ (بزر) ی تێدكەن و ب ھەفت فتیلا ئاگری تێدا ڤێدخێن ، دبێژنێ چرایێ مەعریفەتی ھەر فتیلەك یا مەلایكەتەكی یە .
ئارمانجێن گەرا تاووسێ:
گەشەكڕنا ئێزدیاتیێ یە د رێكا قەوالێن شیخادی كو ژ كەڤندا ھاتینە دەست نیشان كرن دگەل گەرا تاووسێ ب گەڕێن ئەركێ وان ئەڤ خالێن لخارێ نە :
- قەول و بەیت و قەسیدێن دینی ژ ئێزدیانرە روون و شرۆڤەبكەن
- شیرەت و تەكبیرا ل خەلكێ دكەن
- تفاق و تەبایێ موكم كەن
- دەف و شەبابا د ژەنن
- خێر و خێراتا ئێزدیان كۆمدكەن و د بەنە پەرستگەھا لالش
- ژ ئێزدیان د خازن فەرزێن خو یێن حەقیقەتێ و تەریقەتێ جیبەجی كەن
- ھەر وەسا ژ ئێزدیان د خازن نابت مرۆڤێ ئێزدی گونەھا بكەت دا جھێ وان نەبت دۆژ و پێتڤی یە مرۆڤێ ئێزدی خێر و خێراتا بكەت دا ل بەھشتێ شاد بت ژبەر كو دنیا مەرگ و مرنا و ئاخرەت ھەیە .
- ھەر وەسا ل گەرا تاووسێ ئاڤا كانیا سپی و بەراتا شیخادی د گەھینن ئێزدیان كو ھەر مالەكا ئێزدیان بەراتەكێ دەنێ و ھەر كەس دڤێت ئاڤێ ژ شێرپكێ تاووسێ ڤەخۆت ئانكو ئاڤا كانیا سپی ڤەخوار و ھاتە مۆركرن .
چەندی ئەم د قادرین
دەستا ل سنجەقێت شیخادی بگرین
دا ل سەر باوەر و ئیمانا خۆ بمرین
ژ نڤیسینێن
مەھدی حەسەن موراد
تەنھا تاوسا ئێزدیاتی یێ خڕڤەدكەت سەرێك و پیكڤەگرێدەت ل جیھانێ
ژبەر كو ل ھەمی جھا د گەرێت و ئێك پەیام ھەیە ھەر ژ كوردستانێ و روسیا و توركا و جورجیا ھتتت