هه‌ولێر و سه‌ره‌دانا جێگرێ سه‌روكێ ئه‌مريكا

كێشێن ده‌وله‌تێن ده‌ڤه‌رێ (عيراق، سوريا، تركيا، ئيران) نايێن چاره‌سه‌ركرن، ئه‌گه‌ر چاره‌ بۆ كێشا كوردى و دوزا نه‌ته‌وه‌ييا ملله‌تێ كورد نه‌يێت ديتن
Thumbnail

مايك پێنس، جێگرێ سه‌روكێ ئه‌مريكا، ل 23ى ڤێ هه‌يڤێ، چرييامه‌زن، سه‌ره‌دانا سه‌ربازێن  له‌شكه‌رێ ئه‌مريكى، ل عه‌ين ئه‌لئه‌سه‌دا عيراقێ؛ كر. لسه‌ر ڕێكا خوه‌، پێنس ته‌له‌فونه‌ك بۆ سه‌روك وه‌زيرێن عيراقێ ل به‌غدا كر، و ديوڤداتر به‌ره‌ف هه‌ولێرا په‌يته‌ختا هه‌ريێما كوردستانێ كه‌فت ڕێ.

سه‌روك بارزانى ل هه‌ولێرێ نه‌بوو، پێشوازيێ ل جێگرێ سه‌روكێ ئه‌مريكا بكه‌ت و كومبوونان ئه‌نجام بده‌ن، لێ هه‌ردوو به‌رێزان: نێچيرڤان بارزانى (سه‌روكێ هه‌رێما كوردستانێ) و مه‌سرور بارزانى (سه‌روكێ جڤاتا وه‌زيرێن كوردستانێ) دگه‌ل جێگرێن خوه‌ پێشوازييا مێهڤانێ ئه‌مريكى كرن، بهه‌ڤرا ڕۆنشتن و كومبوون و كونفرانسێ ڕۆژنامه‌ڤانى ئه‌نجامدان و جێگرێ سه‌روكێ ئه‌مريك دا دياركرن، كو بۆ خوه‌ ب شه‌ره‌فه‌كا مه‌زن دزانت، ل هه‌وليرێ بيت و گۆت: كورد هه‌ڤپه‌يمانێن ئيستراتيجيێن ئه‌مريكانه‌ و ئه‌مريكا پشته‌ڤانيێ ل هه‌رێما كوردستانێ دكه‌ت.

بوچى سه‌ره‌دان و كومبوون ل هه‌ولێرا پايته‌ختا هه‌رێما كوردستانێ هاتن ئه‌نجامدان و نه‌ك ل به‌غدايا پايته‌ختا عيراقێ، بوو جهێ پرسيارێ. هه‌ڤپه‌يمانيا نه‌سر ب سه‌روكاتييا حه‌يده‌ر عه‌بادى، سه‌روكوه‌زيرێ به‌رێ يێ عيراقێ، د داخوه‌يانيه‌كێدا، سه‌ره‌دان و كومبوونا پێنس ل هه‌ولێرێ ئيدانه‌كر و گۆت: سه‌ره‌دان پێشێلكرنا سه‌روه‌رييا ده‌وله‌تا عيراقێيه‌ و دياركر، كو پايته‌ختا عيراقێ به‌غدايه‌ نه‌ هه‌ولێر.‌ ب وێ مه‌عنايێ، كو دڤييابوو پێنس سه‌ره‌دانا به‌غدا كربايه‌ و كومببون دگه‌ل حكومه‌تا به‌غدا ئه‌نجام دابان، نه‌ك هه‌ولێر ببا جهێ ڕۆنشتنان. ئه‌حمه‌د سه‌فار، په‌رله‌مانتاره‌ك پارتى ل به‌غدا، ديار كر، كو هه‌ولێر ژى باژاره‌ك ژ باژارێن عيراقێيه‌. ب وێ مه‌عنايێ، كو خه‌م ناكت، پێنس سه‌ره‌دانا هه‌رێما كوردستانێ كرى و ديار كر، كو دبيت؛ پێنس و ئه‌مريكا لسه‌ر شێوێ سه‌ره‌ده‌رييا حكومه‌تا عيراقێ دگه‌ل خوه‌پێشانده‌ران نه‌رحه‌ت بيت ژ به‌غدا و دبيت ئه‌مريكى مژوول بن ب "إعاده‌ تنظيم الأوراق"، وه‌كو مرۆڤ ب كوردى بێژت: ئه‌مريكا مژووله‌ ب پێداچوونا لسه‌ر سياسه‌تا خوه‌. سياسييێ عيراقى ئينتفاز قه‌نبه‌ر، سه‌روكێ پارتا "المستقبل الدستوري العراقي" ئه‌ڤ سه‌ره‌دان ب دوو خالانڤه‌ گرێدا:

  • كورد هه‌ڤپه‌يمانێن ئستراتيجينه‌ بۆ ئه‌مريكا ل ده‌ڤه‌رێ و د هه‌مان ده‌مدا په‌يوه‌نديێن باش دگه‌ل ئيرانێ هه‌نه‌.
  • په‌رله‌مانتارێن كورد ل به‌غدا ته‌نها فراكسيونه‌، لپشت نه‌روخانا حكومه‌تا عادل عه‌بدولمه‌هدى دڕاوه‌ستيت.

ب بوچونا نڤيسه‌رێ ڤێ گۆتارێ چه‌ند فاكته‌ره‌ك هه‌نه‌؛ لپشت گرنگييا هه‌ولێرێ دڕاوه‌ستن، كو پايته‌ختا كوردستانێ سه‌نگا خوه‌ يا هه‌رێمى و جيهانى هه‌بيت:

  1. هه‌ولێرێ و هه‌رێمێ و كوردستانێ ئيسبات كر، كو ترور پاشڤه‌ نه‌دچوو و ده‌وله‌تا خيلافه‌تێ ب دوماهى نه‌دهات، ئه‌گه‌ر پێشمه‌رگه‌ نه‌بايه‌.
  2. ئه‌ڤرۆ جاره‌ك دى تڕوريست خوه‌ ڕێكدئێخن و مه‌ترسييا دووباره‌ سه‌رهلدانا ترورێ تێت پێش، بێهاريكارييا هه‌ولێرێ و پێشمه‌رگه‌يى، نه‌ك دێ ته‌نها سته‌م بيت، ڕێ لبه‌ر ترورێ بێت گرتن، به‌لكو مه‌حاله‌.
  3. هه‌ولێر و ده‌زگاهێن ئێمناهيێ يێن كوردا، نه‌ك ته‌نها بوون مايێ ده‌ربێن گرنگ لسه‌ر ناڤه‌ندێن ترورێ، به‌لكو كارێن تروريستا ل ئه‌وروپا و ل ئه‌مريكا ژى ب هاريكارييا ده‌زگاهێن ئێمناهيێن كوردا تێن پۆچه‌لكرن.
  4. سه‌ره‌رايى بارێ ئابووريێ دوژوارێ كوردستانێ، كوردستان مالا ڤه‌حه‌واندنا په‌ناهبه‌رێن شه‌ڕێن داعش و شه‌ڕێن ديتر يێن ده‌ڤه‌رێيه‌، ئه‌ڤه‌ ل ده‌مه‌كێيه،‌ كو كێشا په‌ناهبه‌ران بوويه‌ كێشه‌ك ناڤده‌وله‌تى.
  5. هه‌ولێر و هه‌رێما كوردستانێ، ته‌نها جهێ سه‌قامگيره‌ ل عيراقێ، به‌لكو بێژه‌: سه‌قامگيرترين جهه‌ ل ده‌ڤه‌رێ.
  6. هه‌ولێر‌ و كوردستان بووينه‌ مالا پێكڤه‌ژيانا ئۆل و ئاينان و نه‌ته‌وه‌يان.
  7. سياسه‌تا ميانڕه‌وا كوردا‌، لبه‌رامبه‌ر كێشێن ئالوزێن عيراقێ و ڕۆهه‌لاتاناڤه‌ڕاست، هه‌ولێر كرييه‌ پايته‌خته‌ك، كو ببيت جهێ هه‌ڤديتن و كومبوون و پێككرنا لايه‌نێن هه‌ڤدژى يه‌كتر. واته‌ هه‌ولێرا سه‌قامگير هوكاره‌ بۆ په‌يداكرنا سه‌قامگيريێ ل ته‌ڤايا ده‌ڤه‌رێ.
  8. ل ڤى سه‌رده‌مى ململانا شيعه‌ و سونه‌يان بوويه‌ هوكاره‌ك سه‌ره‌كى؛‌ بۆ كێشێن ڕۆژهه‌لاتاناڤه‌ڕاست و جيهانا ئيسلامى، هه‌ولێر و كوردستان ته‌نها ناوه‌ندا پێكڤه‌ژيانا هه‌ردوو مه‌زهه‌بێن سونى و شيعه‌يه‌ ل ڕۆژهه‌لاتاناڤه‌ڕاست و ل جيهانا ئيسلامى.‌
  9. هاوسه‌نگييا په‌يوه‌نديێن هه‌ولێرێ نه‌ك ته‌نها لسه‌ر ئاستێ هێزێن عيراقييه‌، به‌لكو ل سه‌ر ئاستێ ده‌وله‌تێن ده‌ڤه‌رێ و زلهێزێن جيهانى.

دگه‌ل ڤان خالان دوو خالێن دى، يێن بنه‌ڕه‌تى هه‌نه‌، كو گرنگيێ دده‌ن كوردستانێ و هه‌ولێرا پايته‌خت:

يه‌ك: كێشێن ده‌وله‌تێن ده‌ڤه‌رێ (عيراق، سوريا، تركيا، ئيران) نايێن چاره‌سه‌ركرن، ئه‌گه‌ر چاره‌ بۆ كێشا كوردى و دوزا نه‌ته‌وه‌ييا ملله‌تێ كورد نه‌يێت ديتن. و ئه‌گه‌ر چاره‌ بۆ مه‌سه‌لا كوردى نه‌يێت ديتن، ئه‌ڤه‌ كێشێن ڤان ده‌وله‌تان ژ ڕۆژهه‌لاتاناڤه‌ڕاست ڤه‌دكێشن، په‌حن دبن و دبن كێشێن ئالوزێن جيهانى.

دوو: شه‌ره‌ك ئابورى د ناڤبه‌را چين و ئه‌مريكادا په‌يدابوويه‌: چين هه‌ولدده‌ت ڕێكا كه‌ڤنا ئاڤرميش ژ چينێ تا ئه‌وروپا ب ئاوايه‌ك مودێرن و نوى بكێشيت. ئه‌مريكا گه‌له‌ك دلگرانه‌، كو چين و ئه‌وروپا دگه‌ل ڕوسيا، دور ژ كارتێكرنا ئه‌مريكا، بكه‌ڤن هه‌ڤپه‌يمانيێن بازرگانى. ئه‌ڤ ڕێك، ڕێكا نوييا ئاڤرميش، پشتى ئيرانێ د كوردستانێدا دبوريت.