هونه‌رمه‌ند خه‌لیلى سه‌دیقى .. خاوه‌ن ده‌نگێكى بڵند و چریكه‌یه‌كى به‌سۆز

(1930_ 1970)
Thumbnail

هونه‌رمه‌ندێكى قه‌د و قامه‌ت شیرین و خاوه‌ن ده‌نگێكى به‌سۆزكه‌ ماوه‌ى (51) ساڵه‌ كۆچى دوایی كردووه‌ ، به‌ڵام ناو و هونه‌رو ده‌نگه‌كه‌ پر چێژو پڕ هه‌سته‌كه‌ى بۆهه‌میشه‌ له‌گوێماندا ده‌زرینگێته‌وه‌ و هونه‌ره‌كه‌ى به‌زیندوویی ماوه‌ته‌وه‌ و ده‌مێنێته‌وه‌، هه‌ركاتێك باسى هونه‌رى گۆرانی و موزیك  و دنیاى ئه‌ده‌ب و شیعر له‌ناوچه‌ى موكریان به‌گشتى و شارى مه‌هاباد دێته‌ گۆڕێ ، كۆمه‌ڵه‌ كه‌سایه‌تیه‌كى به‌رزو پیرۆزى نه‌ته‌وه‌كه‌مان ، به‌هۆى هه‌وڵ و تێكۆشان و زه‌حمه‌ت و خزمه‌ته‌كانیان به‌فه‌رهه‌نگ و كه‌لتوور و زمان و هونه‌رو ئه‌ده‌ب و شیعر ناوه‌كانیان وه‌ك چه‌پكه‌ گوڵێكى جوان و رازاوه‌و بۆنخۆش دێته‌ پێش وه‌ك ( وه‌فایی ، سه‌یدكامیلى ئیمامى ، حه‌قیقى ، هێمن  ، هه‌ژار ، هێدى ، حه‌سه‌ن زیره‌ك ، محه‌مه‌دى ماملێ ، حاجى هاشمى نانه‌وازاده‌ ، حه‌سه‌نى ماملێ ، هاشمى فیدایی ، سه‌یدڕه‌حیمى قوڕه‌یشى ، محه‌مه‌د دانش ، عه‌زیزشارۆخ ، ئیبراهیمى قادرى ، و ...تاد ) له‌گه‌ڵ هێنانى ناوى ئه‌و زاته‌ گه‌وره‌و پیرۆزانه‌ ناكرێت ناوى هونه‌رمه‌ندى ده‌نگخۆش ( خه‌لیلى سه‌دیقى ) نه‌هێنرێـت و فه‌رامۆش بكرێت ، چونكه‌ ئه‌ویش هاوڕێی و هاوه‌ڵى زۆرێك له‌و هونه‌رمه‌ند و شاعیرانه‌ى شارى مه‌هاباد و ناوچه‌ى موكریان بووه‌، كه‌له‌ڕێی كه‌سایه‌تى و هونه‌رى گۆرانیبێژییه‌وه‌ بۆ  ماوه‌ى چه‌ند ساڵیك زه‌حمه‌تى  كێشاوه‌و كۆمه‌ڵیك به‌رهه‌مى جوانى تۆماركردووه‌ و ئه‌رشیفێكى به‌نرخى بۆ به‌جێهێشتووین .1

هونه‌رمه‌ند خه‌لیلى سه‌دیقى  هونه‌روه‌رى ده‌نگخۆشى گه‌لى كورد ، كوڕى  (حاجى محه‌مه‌د سه‌دیق) له‌ساڵى (1930) له‌بنه‌ماڵه‌یه‌كى خانه‌دان و ده‌وڵه‌مه‌ند له‌شارى مه‌هاباد له‌دایكبووه‌.

به‌هۆى ئه‌وه‌ى زاده‌ى خانه‌واده‌یه‌كى ده‌وڵه‌مه‌ند و خاوه‌ن موڵك و زه‌وى زار بوون ، وه‌ك هه‌رمنداڵێك ى ئاسایی له‌ته‌مه‌نى دیاریكراودا ده‌ینێرنه‌ به‌رخوێندنى قۆناغى سه‌ره‌تایی ، خه‌لیلى منداڵ  بۆ به‌سه‌ربردنى كاته‌نى پشووى خوێندن له‌لا‌یه‌ن كه‌س و كارییه‌وه‌ ده‌ینێرن بۆ گوندى ( تازه‌قه‌ڵا) ى نزیك ( نه‌غه‌ده‌) له‌به‌رئه‌وه‌ى ئه‌و گونده‌ موڵكى باب و باپیرى بووه‌ ، ژیانى لادێ و ئه‌و ژینگه‌ پاك و كه‌لتوورو فه‌رهه‌نگه‌ ڕه‌سه‌نه‌ى كورده‌واریی ، تێكه‌ڵاو به‌رۆح و هه‌ست و نه‌ستى  خه‌لیل ده‌بێـت و له‌گه‌ڵیدا ده‌ژیت.

دواى ته‌واوكردنى قۆناغى سه‌ره‌تایی له‌شارى مه‌هاباد، ده‌چێته‌ قۆناغى ناوه‌ندى و درێژه‌ به‌خوێندن ده‌دات، له‌ناو ئه‌و كه‌لتووره‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌ى مه‌هاباد و سه‌رچاوه‌ى هونه‌رى ڕه‌سه‌ن  و بێ خه‌وش، له‌گه‌ڵ هاوڕێكانیدا به‌رده‌وام له‌ماڵى یه‌كتر و باخه‌كانى ده‌ورى شارى مه‌هاباد كۆبوونه‌ته‌وه‌ ، باس و خواسى ڕامیارى  و ئه‌ده‌ب و هونه‌ر وئه‌وین كراوه‌ .

كاتێك ته‌مه‌نى ده‌بێته‌ (16) ساڵ  بارودۆخى  ڕامیارى شارى مه‌هاباد  و كوردستان ده‌گۆڕێت ، كۆمارى كوردستان له‌شارى مه‌هاباد (1946) داده‌مه‌زرێت ، به‌ڵام له‌به‌ر كه‌م ته‌مه‌نى و هێشتا كوڕه‌ شۆخ شه‌نگێكى هه‌رزه‌كاره‌  و نه‌یتوانیوه‌ له‌و كۆماره‌ نوێیه‌ى كوردستان ڕۆڵێكى گرنگ ببینێـت ، به‌ڵام  ئه‌ندامێكى چالاك و خوێنگه‌رمى ده‌سته‌ى لاوانى حیزبى دێمۆكرات ده‌بێـت، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌  له‌قۆناغى ناوه‌ندیدا ده‌ست به‌ردارى خوێندن ده‌بێـت.

له‌سه‌رده‌مى كۆمارى كوردستان ، یه‌كێتى سۆڤیه‌تى پێشوو، په‌یماننامه‌ى سه‌ربازى و ئابوورى له‌ڕێی (كۆمارى ئازه‌ربایجان ) ه‌وه‌ له‌گه‌ڵ كۆمارى كوردستان22 ده‌به‌ستێت .

یه‌كێك له‌و بڕگانه‌ى ڕێككه‌وتنه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ ، كه‌ یه‌كێتى سۆڤێه‌ت ئاماده‌یه‌ بۆ وه‌رگرتنى  قوتابى و خوێندكارى كورد له‌ (زانكۆى ئه‌فسه‌رى باكۆ )

كاربه‌ده‌ستانى كۆمارى كوردستان ، ئه‌وهه‌له‌یان به‌باش زانیوه‌ و كه‌وتنه‌ ناونوسینى ئه‌و گه‌نج و لاوانه‌ى خاوه‌نى بڕوانامه‌ى سه‌ره‌تایین،

هونه‌رمه‌ند خه‌لیلى سه‌دیقى له‌یه‌كه‌م گرووپى (60) كه‌سیدا ده‌بێت له‌ڕێی ته‌ورێزه‌وه‌ به‌ڕێده‌كرێن به‌ره‌و ( باكۆ ) ، له‌زانكۆى ( سالیانسكى ) له‌ژێر چاودێرى سه‌رهه‌نگ ( حسێن حاجى ئۆڤ )  (*1) ده‌ست ده‌كه‌ن به‌خوێندن و ڕاهێنانى سه‌ربازى.  

هونه‌رمه‌ند خه‌لیلى سه‌دیقى و هاوه‌ڵه‌كانى به‌و هیوایه‌وه‌ چوونه‌ باكۆ تا كۆلیژى سه‌ربازى ته‌واو بكه‌ن و له‌وڕێگه‌یه‌وه‌ وه‌ك ئه‌فسه‌رێكى دڵسۆز له‌   كۆمارى كوردستان و له‌ژێر سایه‌ى ئاڵا پیرۆزه‌كه‌یدا  خزمه‌ت به‌گه‌ل و نیشتمان بكه‌ن،  هێشتا حه‌وت مانگ  به‌سه‌ر خوێندنى ئه‌و قوتابیانه‌ى كۆلیژى سه‌ربازى تێنه‌په‌ڕیبوو ، كه‌ هێزه‌كانى سوپاى ئێرانى هێرشى كرده‌سه‌ر كۆمارى كوردستان له‌مه‌هاباد ، ئه‌و ئومێد و هیواو چرا رۆشنه‌ى كوردى به‌گشتى داگیر كردوو   و كوژانده‌وه‌، ئه‌وپۆله‌ قوتابییه‌ به‌ناچارى واز له‌خوێندن دێنن و به‌ نائومێدییه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ كوردستان ، ده‌زگا سه‌ركوتكه‌ره‌كانى  ئێران ده‌كه‌ونه‌ ڕاه‌وه‌دوونان و ده‌ستگیركردنى هاوڵاتى و خه‌ڵكى تێكۆشه‌ر و ئه‌و قوتابیانه‌ى له‌باكۆ وه‌ گه‌ڕابوونه‌وه‌ ، له به‌ندیخانه‌یان توند ده‌كردن ، یان له‌زێده‌كه‌یان دووریان ده‌خستنه‌وه‌ ،  له‌به‌ر ده‌ست ڕۆیشتووى بنه‌ماڵه‌ى  هونه‌رمه‌ند توانیان له‌به‌ند و دوورخستنه‌وه‌ بیپارێزن ، به‌ڵام هه‌میشه‌ له‌ژێر چاودێرى پۆلیس و ده‌زگا سیخوڕییه‌كانى ئێران دابووه‌ وه‌ك ئه‌وه‌ى له‌زیندانێكى كراوه‌دا بژى .

دواى ڕووخانى كۆمارى كوردستان له‌مه‌هاباد و ئه‌و نائومێدییه‌ى باڵى به‌سه‌ر ته‌واوى كوردستاندا كێشابوو ، هونه‌رمه‌ند خه‌لیلیى سه‌دیقى له‌ژێر ئه‌و ته‌مه‌ تاریك و خه‌مه‌ پڕ ناسۆره‌دا له‌گه‌ڵ هاوڕێكانیدا ، به‌گوڕو تینێكى پته‌وه‌وه‌ له‌گه‌ڵ هاوه‌ڵه‌كانى سه‌رمه‌شقى كۆڕو كۆبوونه‌وه‌  له‌ده‌ورى یه‌ك و ڕابواردن و باس كردن له‌ تواناو ئه‌زمونه‌كانیان و گاڵته‌ و گه‌پ و كه‌یف خۆشیی ، هاوڕێكانى ئه‌وكاتى هونه‌رمه‌ند خه‌لیلى سه‌دیقى بریتى بوون له‌م كه‌سایه‌تیانه‌ ( هونه‌رمه‌ند محه‌مه‌دى ماملێ ، ڕه‌حمانى قازى ، نوسه‌ر و وه‌رگێڕ فه‌تاحى كاویان ، شاعیر و ئاوازدانه‌ر هاشمى نانه‌وازاده‌گان ،عه‌زیزى نانه‌وازاده‌گان  ، سوله‌یمانى موعینى ، هاشمى فیدایی و جه‌لیلى گادانى )(*2)

2

هونه‌رمه‌ند خه‌لیلى سه‌دیقى ، مرۆڤێكى باڵا به‌رزو چوارشانه‌و به‌ژن ڕێك ، كه‌سایه‌تیه‌كى دلپاك و خاوه‌ن ده‌نگێكى به‌سۆزو خۆش ، به‌هۆى ئه‌وه‌ى هه‌رله‌سه‌ره‌تاى منداڵییه‌وه‌ تێكه‌ڵ به‌ژیانى گوند و سرووشته‌ جوانه‌كه‌ى  كوردستان بووه‌ ، وه‌ هۆنراوه‌ به‌رزه‌كانى ( وه‌فایی ) و ئه‌و ژینگه‌ لێوڕیژه‌ له‌هونه‌رو ئه‌ده‌ب له‌نێو هاوڕێكانیدا كارگه‌رییان له‌سه‌ر داناوه‌ و ، ئه‌و هه‌سته‌ى له‌ده‌نگخۆشیی و گۆرانییه‌كانیدا ڕه‌نگى داوه‌ته‌وه‌.

له‌ساڵى (1953) هونه‌رمه‌ند له‌ته‌مه‌نى (23) ساڵیدا ده‌چێته‌ ڕادیۆى مه‌هاباد ، ئه‌و كاته‌ هونه‌رمه‌ندان  ( سه‌یدڕه‌حیمى قوڕه‌یشى و ئیبراهیمى ئه‌فخه‌مى و بیوك خانباغى) به‌ڕێوه‌یان بردووه‌ ،به‌هاوكارى ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ خه‌لیلى سه‌دیقى له‌گه‌ڵ تیپى مۆسیقى به‌ته‌كه‌نه‌لۆجیاى هونه‌رى ئه‌و سه‌رده‌مه‌ له‌ڕووى ئامێر و ژه‌نینى مۆسیقاوه‌ چه‌ند به‌رهه‌مێك تۆمارده‌كات  وه‌ك ( لانكۆڵی ، شیره‌كه‌م لێده‌ڕژێ ، خۆشه‌ گه‌رمێن و ده‌مێك ساقى ) ، دواى خوێندنى ئه‌و گۆرانیانه‌و بڵاوبوونه‌وه‌ى له‌ڕێگه‌ى ڕادیۆى مه‌هاباده‌وه‌ ،نێو و ناوبانگێكى زۆر تر له‌نێو خه‌ڵكیدا په‌یدا ده‌كات  و چاوه‌ڕێی به‌رهه‌مى زۆرترى لێده‌كرێت.

هونه‌رمه‌ند  خه‌لیلى سه‌دیقى ماوه‌ى  دوو ساڵ ده‌كرێت به‌سه‌رباز واته‌ ساڵى (1954 بۆ 1955) ، له‌ شارى مه‌هاباده‌وه‌ ده‌بێت بچێته‌ شارى سنه‌ ، كه‌ئه‌وه‌ش ده‌رفه‌تێكى باش  ده‌بێت بۆ هونه‌رمه‌ند كه‌له‌وماوه‌ى ئه‌و دووساڵه‌دا له‌شارى سنه‌،  به‌رهه‌مى زیاتر تۆماربكات و له‌نزیكه‌وه‌ به‌هونه‌رمه‌ندانى ئه‌و شاره‌ ئاشنا بێت ، وه‌ك ( به‌هادینى نه‌ورۆزى ، حیكمه‌توڵڵاى نوبه‌رى ، عوبه‌یدى خالقى ، محه‌مه‌د لوتفى  ، برایمى زیباپۆش و ئه‌وسه‌ت ئیبراهیمى ڕه‌نگڕێژ ) و دواتر له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ند ( مه‌زهه‌رى خالقى ) پێوه‌ندى دروست ده‌كات.3

له‌وماوه‌یه‌ى سه‌ربازیی له‌شارى سنه‌ ،  هونه‌رمه‌ند ڕووده‌كاته‌ ڕادیۆى سنه‌ ، به‌هاوكارى ‌تیپێكى مۆسیقاى سه‌ربازى  چه‌ند گۆرانییه‌ك تۆمارده‌كات  به‌هاوكارى  و پشتیوانى و ئاماده‌كردنى گۆرانییه‌كانى  له‌لایه‌ن ئه‌م هونه‌رمه‌ندانه‌وه‌ ( گریشا میكائیل زاده‌  و به‌همه‌ن  و برایانى بروخیم ) ، ئه‌وگۆرانیه‌ خۆشانه‌ى كه‌له‌ڕادیۆ تۆمارىكردوون ( به‌رهه‌ڵبێنه‌ ، لانكۆڵێ ، بووك مریه‌م و فاتمه‌ ) به‌ خوێندنى ئه‌م گۆرانیانه‌و شێوازى تۆماركردن و ژه‌نینى مۆسیقاكه‌ى ، ناوبانگى خه‌لیلى سه‌دیقى زۆر به‌زوویی بڵاو بۆوه‌و  هونه‌ره‌كه‌ى ده‌چێته‌ ده‌ره‌وه‌ى جوگرافیاى  موكریان  و له‌باشوورى كوردستانیش به‌و ده‌نگه‌ خۆش ئاشنابوون.

جگه‌ له‌و گۆرانییانه‌ى له‌ڕادیۆى مه‌هاباد و ڕادیۆى سنه‌ ، تۆمارى كردوون و ده‌نگ و سه‌دایه‌كى زۆرییان له‌نێو خه‌ڵكیدا هه‌بووه‌ ، هونه‌رمه‌ند گه‌لێك  مه‌قام و گۆرانى له‌ مه‌جلیس و دیوه‌خان و كۆڕى هاوڕێ ئازیزه‌كانى  له‌سه‌یران و گه‌ڕاندا خوێندووه‌ به‌تایبه‌ت له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ند ( محه‌مه‌دى ماملێ ) ، جگه‌ له‌م چه‌ند گۆرانییه‌ كه‌تۆماركراون وه‌ك  ( ئایشیلێ نازه‌نینێ ، ئه‌وچاوانه‌ى وا خومارى نازن ، ئه‌ژده‌هاك ، قه‌تار و ده‌مه‌گرى مه‌گرى جێى داخه‌ زۆرینه‌یان تۆمارنه‌كراون .

هونه‌رمه‌ند هه‌رچه‌نده‌ له‌سه‌ره‌تاوه‌ له‌ژێر كاریگه‌رى هۆنراوه‌كانى (وه‌فایی ) شاعیردا بووه‌ ، به‌ڵام  هۆنراوه‌كانى  ( گۆران  ، ئه‌حمه‌د هه‌ردى و حه‌مه‌ ساڵه‌ح دیلان) یش دڵى پاك و هه‌ستى هونه‌ریی خه‌لیلى سه‌دیقى یان جۆش  داوه‌ و ئاوڕى له‌هۆنراوه‌ به‌رزه‌كانى ئه‌و شاعیرانه‌ش داوه‌ته‌وه‌ . یه‌كێك له‌و هۆنراوه‌ به‌رزانه‌ كه‌به‌ده‌نگه‌ خۆشه‌كه‌ى  به‌شێوازێكى زۆر تایبه‌ت خوێندوویه‌تى ، هۆنراوه‌یه‌كى ( ئه‌حمه‌د هه‌ردى ) یه‌ به‌ناوى ( فاتمه‌) ، ئه‌و هۆنراوه‌یه‌ تائێستا سێ هونه‌رمه‌ندى ده‌نگخۆش و نه‌مرى نه‌ته‌وه‌كه‌مان خوێندوویانه‌ هه‌ریه‌ك به‌شێوازو ئه‌داى ده‌نگى تایبه‌تى خۆی ، هه‌ریه‌كه‌یان چێژ و خۆشییه‌كى بێ وێنه‌ ده‌به‌خشنه‌ گوێگر ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ش ( مامۆستا عه‌لى مه‌ردان  ، ئیبراهیم محه‌مه‌د خه‌یات و خه‌لیلى سه‌دیقى ) .

هونه‌رمه‌ند خه‌لیلى سه‌دیقى ، بۆ ئه‌و هۆنراوه‌یه‌ى (فاتمه‌) ى ئه‌حمه‌د هه‌ردى شاعیر ، ئه‌وه‌نده‌ به‌هه‌ست و ئیحساسێكى بێوێنه‌وه‌ چڕیویه‌تى ؟

خه‌لیلى سه‌دیقى ئه‌و مرۆڤه‌ باڵابه‌رزو شۆخ و جوان چاك و پۆشته‌یه‌ ، عاشق به‌خاتوونێك بووه‌  به‌نێوى ( فاتمه‌) كه‌ هه‌ست و هۆشیی بردووه‌ ، له‌ساڵى (1962) له‌گه‌ڵ فاتمه‌ خان ژیانى هاوسه‌رى پێكدێنێت ، له‌كاریگه‌رى بۆ عه‌شقه‌كه‌یى و شۆخ و شه‌نگى هاوسه‌ره‌ شیرینه‌كه‌ى به‌و هه‌سته‌وه‌ ئه‌و ئاوازه‌ خۆشه‌ى داناوه‌و خوێندوویه‌تى :

(چاوه‌كه‌م  دووچاوى مه‌ستت پڕ له‌سیحر و جوانى یه‌

پڕ شه‌رابى خۆشه‌ویستى  و ئاره‌قى یه‌زدانى یه‌

به‌ژ ن و باڵاكه‌ت نموونه‌ى هه‌یكه‌لى یۆنانى یه

لار و له‌نجه‌ت مۆسیقایه‌ ، به‌سته‌یه‌ گۆرانى یه‌

هه‌ربه‌ته‌نیا خۆشه‌ویستى شك ده‌به‌م ئه‌ى چاوه‌كه‌م

سه‌روه‌تم ناوێ ، بزه‌ى تۆ ئه‌وپه‌ڕى ئاواتمه‌ )

سه‌باره‌ت  به‌ گۆرانى فاتمه‌ ، (ع ، مازیار ) ده‌ڵێت :( گیرۆده‌بوون به‌ئه‌وینى كچه‌ كوردێكى ڕووسوور و چه‌له‌نگ ، به‌ناوى ( فاتم) بوو به‌هۆى له‌دایكبوونى ئاوازێكى نه‌مر له‌ سه‌ر شیعرى (ئه‌حمه‌د هه‌ردى) به‌ناوى ( چه‌پكه‌ گوڵێك بۆ ست فاتمه‌) به‌چه‌شنێك كه‌ناوى خه‌لیلى سه‌دیقى، گۆرانى فاتمه‌ وه‌بیردێنێته‌وه‌ و به‌بیستنى شیعرى فاتمه‌ ، ناوى خه‌لیلى سه‌دیقى  له‌بیر و زه‌ینى بیسه‌ردا ده‌زرینگێته‌وه‌ ، شیعرى فاتمه‌و ده‌نگى خه‌لیل بوونه‌ دوو ڕۆح له‌جه‌سته‌یه‌كدا و به‌بێ یه‌كتر ناته‌واو ده‌نوێنن،به‌لێكدانه‌وه‌ى زۆربه‌ى خه‌ڵك گۆرانى فاتمه‌ سه‌رتۆپ و تاقانه‌ى گۆرانییه‌كانیه‌تى كه‌هێزێكى نهێنى شاراوه‌ى تێدایه‌ و كار له‌دڵ و هه‌ناوى هه‌ربیسه‌رێك ده‌كا، ڕه‌نگه‌ ڕه‌مزى ئه‌م كارتێكردنه‌ و ئه‌م هێزه‌ نهێنیه‌ له‌ (ئه‌وین) وه‌ بێ ، ئه‌وینى پاك و بێگه‌ردى دوو لاوى ئه‌ویندار ، هه‌م له‌لایه‌ن خه‌لیلى سه‌دیقى تاسه‌ر كام له‌ژیان نه‌بردوو تادواهه‌ناسه‌ى ژیان و ، هه‌م له‌لایه‌ن فاتمى تێر له‌گه‌ڵ هاوسه‌ر ڕانه‌بردوو ) (*3)4

 

له‌ساڵى  (1960) ئه‌ندامان و لایه‌نگرانى (حیزبى  دیموكراتى كوردستانى ئێران ) ده‌كه‌ونه‌ به‌ر په‌لامارى ده‌زگا جاسوسی و سیخوڕه‌كانى ئێران ، زۆر له‌و ئه‌ندامانه‌ ده‌ستگیرده‌كرێن ، هونه‌رمه‌ندخه‌لیلى سه‌دیقى له‌به‌ر ئه‌وه‌ى ئه‌ویش ئه‌ندامى حیزبى دیموكرات بووه‌ ، له‌ترسى ئه‌وه‌ى نه‌كه‌وێته‌ به‌رئه‌و شاڵاوه‌و نه‌خرێته‌ زیندان ، ڕوو ده‌كاته‌ باشوورى كوردستان  ، هه‌رله‌وساڵه‌دا هه‌ردوو هونه‌رمه‌ندى برا ( حه‌سه‌ن و محه‌مه‌دى ماملێ) ئه‌وانیش خۆیان ده‌رباز ده‌كه‌ن و دێنه‌ شارى سلێمانى ، و ماوه‌یه‌ك  ده‌مێننه‌وه‌، به‌وته‌ى  هونه‌رمه‌ندى ژه‌نیار و گۆرانیبێژ (سه‌لاح ڕه‌شید ) به‌شدارى شه‌و ئاهه‌نگ ده‌كه‌ن و هونه‌رمه‌ند ( محه‌مه‌دى ماملێ ) كاسێتك گۆرانى له‌شارى سلێمانى تۆمارده‌كات  ، هونه‌رمه‌ند سه‌لاح ڕه‌شید به‌وشێوه‌یه‌ باسى ئه‌و یاده‌وه‌رییه‌ ده‌كات  و ده‌ڵێت (گەورە هونەرمەند كاك محەمەدی ماملێ كەتەشریفیان هێنا بۆسلێمانی و دواتر كاك حەسەنی براشى هات ، شه‌وێك  ئاهه‌نگێكمان بۆ سازكردن له‌گه‌ڵ  هونه‌رمه‌ند شه‌وكه‌ت ڕه‌شیدى برام ، شه‌وێكى زۆر خۆش بوو له‌نزیكه‌وه‌ له‌خزمه‌تى ئه‌و دووهونه‌رمه‌ند ه‌ ده‌نگخۆشه‌ دا بووین و مۆسیقایان بۆ بژه‌نین ،هه‌ردوو  هونەرمەند ( حەسەن و محەمەدی ماملێ ) دەنگیان ئەوەندە نزیك بوو لەیەكەوە زۆرجار لێك جیا نەدەكرانەوە و مەگەر بە تێكستەكەدا نه‌بێت ) (*4)

ماوه‌ى مانه‌وه‌ى هونه‌رمه‌ند خه‌لیلى سه‌دیقى  له‌ باشوورى كوردستان ، له‌شارى سلێمانى  و هه‌ولێر (3) ساڵى خایاندووه‌ و دواتر ده‌گه‌ڕێته‌وه‌  ڕۆژهه‌ڵاتى كوردستان و له‌ژێر چاودێرى  ( ساواك ) دا درێژه‌ به‌ژیان ده‌دات، له‌وماوه‌یه‌ كه‌له‌باشوور ژیاوه‌ له‌نزیكه‌وه‌ به‌دیده‌نى هونه‌رمه‌ندان  ( تایه‌ر تۆفیق ، حه‌مه‌ ساڵه‌ح دیلان و ڕه‌فیق چالاك ) ئاشنا ده‌بێت ،

به‌ڵام لێره‌دا پرسیارێك هه‌یه‌ ، له‌وسه‌رده‌مه‌دا كه‌ هونه‌رمه‌ند خه‌لیلى سه‌دیقى له‌شارى سلێمانى بووه‌ ، تیپى مۆسیقاى مه‌وله‌وى  هه‌بووه‌ ، جێى پرسیار و سه‌رسوڕمانه‌ هونه‌رمه‌ند له‌ماوه‌ى مانه‌وه‌یدا له‌گه‌ڵ هیچ گروپێكى مۆسیقى  به‌رهه‌مى تۆمارنه‌كردووه‌ وه‌ هیچ سه‌رچاوه‌یه‌ك نییه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ بدات كه‌ شه‌و ئاهه‌نگێك یان كۆڕو كۆبوونه‌وه‌یه‌ك هونه‌رمه‌ند خه‌لیلى سه‌دیقى به‌ده‌نگه‌ خۆش و به‌سۆزه‌كه‌ى گۆرانى خوێندبێت له‌باشوور.

دواى گه‌ڕانه‌وه‌ى له‌باشوور و له‌به‌رئه‌وه‌ى ئه‌ندامێكى چالاكى حیزبى دیموكرات بووه‌ ، (ساواك ) زۆر به‌چڕى چاودێرى كردووه‌ و ئاگادارى هه‌لس و كه‌وته‌كانى بوون ، هونه‌رمه‌ند ژیانى له‌گه‌ڵ خه‌م و خه‌فه‌ت به‌ڕێ ده‌كات وبۆى زه‌حمه‌ت ده‌بێت ، چونكه‌  هۆش و بیرى له‌لاى نه‌ته‌وه‌كه‌ى بووه‌ ، تا نه‌خۆش ده‌كه‌وێت ، ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ ده‌نگخۆش و جوامێر و زمان شیرین و ده‌ست و دڵ پاكه‌  (39) ساڵ ژیاوه‌ ،  هونه‌رمه‌ند خه‌لیلى سه‌دیقى له‌ڕێكه‌وتى ( 24/1/1970) له‌نه‌خۆشخانه‌ى ( شێروخورشید) ى

 شارى مه‌هاباد ، دڵه‌ پاك و بێگه‌رده‌كه‌ى لێوڕێژ له‌ ئه‌وین بۆ هونه‌ر و نه‌ته‌وه‌ و (فاتمه‌) كه‌ى له‌لێدان ده‌كه‌وێت ، ته‌رمه‌كه‌یان له‌گۆڕستانى ( بوداغ سوڵتان ) نزیك گڵكۆى  هاوڕێی خۆشه‌ویست و هاوبیرى شه‌هید

 ( سوله‌یمانى موعینى ) به‌خاكى پیرۆزى كوردستان سپاردووه‌ ،

ڕۆحى شاد و ئارام بێت ، گڵكۆكه‌ى لێوڕیژ بێت له‌گوڵ و ناو و ده‌نگ و  هونه‌ره‌كه‌ى بۆ هه‌میشه‌ له‌به‌ردڵانه‌.

جه‌مالى ده‌لاك  3/4/2021  

سه‌رچاوه‌ : (*1و3) گۆڤارى (گزینگ، ئاوڕێك وه‌سه‌ر ژیان و به‌رهه‌مى هونه‌رى  هونه‌رمه‌ندى كورد ( خه‌لیلى سه‌ددیقى )  له‌نوسینى  ( ع ، مازیار _ مه‌هاباد )..ژماره‌ ( 27 ى به‌هارى (2000)  له‌ڕێگه‌ى سایتى  ( چیا ) وه‌ وه‌رمگرتووه‌.

(*2) سایتى  chia.se  2009

(*4) دیدارێكم له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ند  (سه‌لاح ڕه‌شید ) له‌چایخانه‌ى شه‌عب ، ڕیكه‌وتى (8/3/2019) ( ج ، د)