سابیر کوردستانى .. هونەرمەندێکى بێدەنگ و بێ خواست، لەسەرەمەرگیشدا کەس سكاڵایه‌كی نەبیست  ...!

Thumbnail

ده‌نگێكى خۆڕسك و بێخه‌وه‌ش و  دره‌وشاوه‌ى هونه‌رى ميللى له‌بوارى مه‌قام و به‌سته‌دا ، له‌ده‌رگاى بيرو هۆشم وهانم ده‌دا كه‌ پێنووس بگرمه‌ ده‌ست و يادێك له‌و هونه‌رمه‌نده‌ هه‌ژار و نه‌دار و فره‌ به‌خششه‌ به‌گه‌نجينه‌ى هونه‌رى ئاواز و مه‌قام و به‌سته‌ى كوردى بخه‌مه‌ سه‌ركاغه‌ز، هه‌رچه‌ند ده‌كه‌م نازانم له‌به‌ر ده‌وڵه‌مه‌ندى هونه‌ره‌  ڕه‌سه‌نه‌كه‌ى له‌كوێوه‌ ده‌ست پێبكه‌م .


كاتێك گه‌ره‌كمان بێت باس له‌ژيان و كاره‌ هونه‌رييه‌كانى  هونه‌رمه‌ند ( سه‌لاح داوده‌ ) بكه‌ين ، ناوێكى دره‌وشاوه‌و مامۆستاى ، مامۆستاى مه‌قام و به‌سته‌ى كوردى ( عه‌لى مه‌ردان ) دێته‌ پێشه‌وه‌ ئه‌ويش ( خدر بارام چاوه‌ش ) باپيرى هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌يه‌ ، 
گه‌وره‌ هونه‌رمه‌ندى نه‌ته‌وه‌كه‌مان  مامۆستا عه‌لى مه‌ردان هيچ كات نه‌يشاردۆته‌وه‌ و هه‌ميشه‌ به‌ڕاشكاوى و ئه‌مانه‌ته‌وه‌ ئه‌و ڕاستييه‌ى دركاندووه‌ وتوويه‌تى من قوتابى (خدر بارام چاوه‌ش ) م، سه‌لاح داوده‌ى هونه‌رمه‌ند پێمان ده‌ڵێت ( ئانێ مامۆستا عه‌لى مه‌ردان زانى  من نه‌وه‌ى خدر بارامى چاوشم ، پێمى وت كاكه‌ من له‌ باباى تۆوه‌ فێر ئه‌م مه‌قامێله‌ بيم و ئێوه‌ گشتان گۆرانيوێژ و مه‌قاموێژن) (*1)  گڵكۆكه‌ت غه‌ريقى ڕه‌حمه‌ت بێت مامۆستا عه‌لى مه‌ردان ، بزانن به‌چ زمانێ شيرينى گه‌رميانى ئه‌و ڕاستييه‌ى دركاندووه‌ .
ڕه‌گ و ڕيشه‌ى هونه‌رى مه‌قامبێژى  و گۆرانيبێژى ( خدر بارام چاوه‌ش ) ڕه‌گى  له‌ناو خانه‌واده‌و بنه‌ماڵه‌كه‌يدا داكوتاوه‌ و ڕيشاڵى ڕه‌گه‌كانى درێژ بۆته‌وه‌و په‌ل و پۆى هاويشتووه‌ تاگه‌يشتۆته‌ هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ ، ئه‌ويش زۆر به‌ئه‌مانه‌ته‌وه‌ ئه‌و په‌يامه‌ پيرۆزه‌ى تا دواساته‌كانى ژيانى پاراست و  زۆر زه‌حمه‌ت و جه‌ورى كێشا  تا گه‌ياندييه‌  گه‌نجينه‌ى هونه‌رى مه‌قام و به‌سته‌ى نه‌ته‌وه‌كه‌ى .
هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ ، خاوه‌ن ده‌نگێكى ڕه‌سه‌ن و هه‌ڵقوڵاوى ناوچه‌يه‌كى فراوان و گرنگ و لانكه‌ى ( ئه‌ڵلاوه‌يسى و قه‌تار و خاوكه‌ر و خورشيدى و ئاى ئاى ) له‌ڕێي ده‌نگه‌ زوڵاڵه‌كه‌يه‌وه‌ پانتاييه‌كى فراوانى له‌ته‌واوى كوردستان داگير كردووه‌ ، ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ خۆڕسك و نه‌خوێنده‌واره‌ى نه‌ته‌وه‌كه‌مان ، هه‌مووكات به‌و پۆشاكه‌ ( كه‌واو سه‌ڵته‌ ) و سيماى بێ نازو ده‌م و دووى شيرينى و ئاوازه‌ به‌سۆزه‌كانى ئه‌وه‌ ده‌رده‌خه‌ن كه‌ هونه‌رمه‌ندێكى بێ فيزو ساده‌و خاكى، زاده‌ى نه‌ته‌وه‌يه‌كى بنده‌سته‌ و هه‌ميشه‌ له‌ژێر چه‌وسانه‌وه‌ى نه‌ته‌وايه‌تى و چينايه‌تيدا ناڵاندوويه‌تى .
هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌  له‌ ( ئه‌لبوسه‌باح ) ه‌وه‌   بۆ  ناوه‌ندى عه‌لى مه‌ردان بۆ مه‌قام .....!
مامۆستا و هونه‌رمه‌ند (وريا ئه‌حمه‌د ) له‌ ديدارێكيدا له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ند (ناسرى ڕه‌زازى ، ساڵى 1984 دا  ده‌ڵێت ( بۆم هه‌يه‌ بڵيم چۆله‌كه‌ى سه‌رگوێسوانه‌كه‌شيان  له‌ هى خه‌ڵكى دى ده‌نگ خۆشتر بوونه‌ ) ئه‌و ده‌سته‌واژه‌يه‌  پڕاوپڕى  ژيانى هونه‌رى  بنه‌ماڵه‌ى هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌يه‌ ، هونه‌رمه‌ند  ( سه‌لاح محه‌مه‌د خدر بارام چاوه‌ش) ناسراو به‌ ( سه‌لاح داوده‌ ) ، له‌خانه‌واده‌يه‌كى هه‌ژارى گه‌رميان و لێوان لێو له‌ هونه‌رى مه‌قامبێژى و ده‌نگخۆشيي ،  له‌ ناحيه‌ى ( ئه‌لبوسه‌باح) ى سه‌ربه‌شارۆچكه‌ى ( توزخورماتوو) له‌ساڵى (1941) به‌دنيا هاتووه‌،په‌روه‌ردگار منداڵێك ده‌به‌خشێت به‌خانه‌واده‌ى (محه‌مه‌د خدر) ئه‌و پياوه‌ى وه‌ك ميرات به‌هره‌ى ده‌نگخۆشيي و لێزانى و شاره‌زايي له‌ باوكيه‌وه‌ بۆ ماوه‌ته‌وه‌،هه‌موو ئه‌و خه‌سڵه‌ته‌ هونه‌رييه‌ پڕ چێژانه‌ له‌گه‌ڵ گه‌وره‌بوونى سه‌لاح وه‌ك ئه‌مانه‌تێك ڕێنوێنى ده‌كات و فێرى ده‌كات و هه‌ميشه‌ هانى ده‌دات، تا ئه‌و ڕێگا پيرۆزه‌ى مه‌قامبێژى و به‌سته‌بێژى كوێر نه‌بێته‌وه‌ و، مۆركى ڕه‌سه‌نايه‌تيه‌ ميللييه‌كه‌ ڕۆشن و به‌رده‌وام بێت . 
به‌هۆى ئه‌وه‌ى له‌ناو خانه‌واده‌كه‌يدا هونه‌رى مه‌قامبێژى و ده‌نگخۆشيي به‌ميرات بۆيان ماوه‌ته‌وه‌ و باوكى واته‌ ( محه‌مه‌د خدر ) ده‌نگخۆش و گۆرانيبێژى گونده‌كه‌يان و ناوچه‌كه‌بووه‌ ، به‌رده‌وام له‌كۆڕو كۆبوونه‌وه‌ و ديوه‌خانه‌كان و له‌ناو خزم‌ و دۆستانيدا، به‌ده‌نگه‌ خۆشه‌كه‌ى گۆرانى و مه‌قامى چڕيوه‌ ، بۆ ئه‌و كۆڕانه‌ سه‌لاحى كوڕى كه‌هێشتا منداڵبووه‌و له‌ته‌ك خۆيدا بردوويه‌تى بۆئه‌وه‌ى ئاشناى بكات و به‌و كه‌ش و ژينگه‌ لێوڕيژه‌ له‌به‌سته‌ و مه‌قام و شادى به‌خشه‌ ، به‌داخه‌وه‌ هونه‌رمه‌ند  نه‌توانراوه‌ بخرێته‌ به‌رخوێندن و له‌خوێندن بێ به‌ش بووه‌، ئه‌و به‌شداريكردنه‌ى له‌گه‌ڵ باوكيدا ده‌بێته‌ فێرگه‌يه‌ك بۆ سه‌لاح  و خه‌رمانه‌ى هه‌ست و سه‌ليقه‌ى هونه‌رى له‌وێوه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت و ده‌بێته‌ سه‌ره‌تايه‌ك بۆ ده‌ركه‌وتنى به‌هره‌ى ده‌نگخۆشييه‌كه‌ى و له‌نێو كۆڕو كۆمه‌ڵ و خزم و كه‌س وكاردا گۆرانى ده‌خوێنێ ،
له‌ته‌مه‌نى (18) ساڵيدا له‌ئه‌لبوسه‌باحه‌وه‌  ماڵ ده‌گوازنه‌وه‌ بۆ شاره‌ دێرينه‌كه‌ى كوردان ، شارى كه‌ركوك و له‌ گه‌ڕه‌كى ( باداوا) نيشته‌جێ ده‌بن ، له‌م ژيانه‌ نوێيه‌ى شار بۆ ئه‌و نامۆ ده‌بێت ، به‌ڵام به‌هۆى به‌هره‌ى ده‌نگخۆشييه‌كه‌يه‌وه‌ و چڕينى به‌سته‌و مه‌قام،  هه‌ر زۆر زوو تێكه‌ڵاو به‌ خه‌ڵك ده‌بێت و ئاشنايه‌تى له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌نداندا په‌يدا ده‌كات، لێره‌وه‌ ده‌ستخۆشيي و به‌رده‌واميي و هاندانى ده‌ست پێده‌كات كه‌ بچێته‌ ئيزگه‌ى كوردى به‌غدا گۆرانى و مه‌قام تۆماربكات.
 هونه‌رمه‌ند( ئه‌حمه‌د داوده‌ 1926_1979) كه‌ يه‌كێكه‌ له‌هونه‌رمه‌نده‌  باڵه‌بانژه‌نه‌كانى گه‌رميان و كوردستان ، ئامۆزاى هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌يه‌ كه‌ له‌ هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ به‌ته‌مه‌ن تر بووه‌ ، به‌هۆى به‌ناوبانگيي و تواناى باڵه‌بانژه‌نييه‌كيه‌وه‌ له‌ڕێگه‌ى سه‌رۆك هۆزه‌كه‌يان ( دارا به‌گ) چه‌ند جارێك چۆته‌ به‌غدا و ئاشنايه‌تى له‌گه‌ڵ مامۆستا ( عه‌لى مه‌ردان ) په‌يداكردووه‌ ، ده‌كرێت ئه‌وه‌ش بڵيم كه‌ هونه‌رمه‌ند ئه‌حمه‌د داوده‌ كاريگه‌ريي زۆرى له‌سه‌ر ده‌ركه‌وتن و پێگه‌ياندنى هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ هه‌بووه‌ جگه‌ له‌ ماڵباته‌ هونه‌رييه‌كه‌ى خۆى .
ئه‌حمه‌د داوده‌ى باڵه‌بانژه‌ن زۆر هاني هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ ده‌دات كه‌ له‌گه‌ڵيدا بچێته‌ به‌غدا بۆئيزگه‌ى كوردى ، هه‌ردوو هونه‌رمه‌ند به‌ڕێ ده‌كه‌ون بۆ شارى به‌غدا ، به‌رله‌وه‌ى بچنه‌ ئيستگه‌ ، ماوه‌ى (3) مانگ له‌به‌غدا ده‌مێننه‌وه‌ له‌لاى دۆست و ناسياوه‌كانيان ده‌مێننه‌وه‌، هه‌موو شه‌وێك كۆڕ و به‌زمى مه‌قام و به‌سته‌ تادره‌نگانێكى شه‌و سه‌لاح داوده‌ به‌ده‌نگه‌ خۆشه‌كه‌يي و ئه‌حمه‌د داوده‌ به‌باڵه‌نه‌كه‌ى ،ئه‌و كۆڕانه‌يان جوانتر و ڕازاندۆته‌وه‌و شادييان به‌ڕۆحى ئاماده‌بووان به‌خشيوه‌ ، دواى ئه‌و سێ مانگ مانه‌وه‌يان پاشان چوونه‌ته‌‌ ئيزگه‌ى كوردى به‌غدا.
هه‌ركه‌ ده‌چنه‌ ئيزگه‌‌  مامۆستا عه‌لى مه‌ردان پێشوازييان لێده‌كات ، چونكه‌ پێشتر له‌ ( له‌يلان ) ه‌وه‌ هاتووچۆ و ناسياوييان هه‌بووه‌ ، و په‌يوه‌ندى مامۆستا عه‌لى مه‌ردان و محه‌مه‌د خدرى باوكى هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ له‌و كاته‌وه‌ بووه‌ و نێوانيان خۆشبووه‌ ، له‌ساڵى (1949) مامۆستا عه‌لى مه‌ردان داواو ڕێنوێنى باوكى سه‌لاح داوده‌ى كردووه‌ كه‌ بچێته‌ ئيزگه‌ و ده‌نگى تۆماربكات چونكه‌ زانيويه‌تى كه‌ خاوه‌نى ده‌نگێكى خۆش و مه‌قامزانێكى به‌توانايه‌ ، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ نه‌چووه‌ و ئه‌و ده‌نگه‌ خۆشه‌ وه‌ك زۆر له‌ده‌نگخۆشه‌كانى  ترى كوردستان ده‌نگيان تۆمارنه‌كران  و له‌سۆزو چێژى هونه‌ره‌كه‌يان بێ به‌ش‌ بووين .
 مامۆستاو هونه‌رمه‌ند ( باكورى ) وه‌ك شايه‌تحاڵيك بۆيه‌كه‌م ديدارى له‌گه‌ڵ  هونه‌رمه‌ندان له‌ ئيزگه‌ى كوردى ئه‌وڕۆژه‌مان به‌م شێوه‌يه‌ بۆ ده‌گێڕيته‌وه‌ ( پايزى ساڵى 1957 بوو چوومه‌ ئيزگه‌ بۆ ئاهه‌نگى هه‌فتانه‌ى خۆم ، هێشتا كاتم مابوو بۆ تۆماركردن له‌ هۆڵه‌كه‌ دانيشتم مامۆستا عه‌لى مه‌ردانيش له‌وێ بوو، دواى كه‌مێك كابرايه‌كى به‌ته‌مه‌ن ، چاكه‌ت له‌سه‌ر كه‌وايه‌كى درێژ و قايشێكى له‌ناوقه‌دى به‌ستبووجه‌مه‌دانييه‌كى له‌سه‌ر به‌ستبوو به‌شێوه‌ى ده‌ستوورى كورده‌كانى كه‌ركوك.
له‌دواى ئه‌و (3) سێ مناڵ به‌هه‌مان شێوه‌ جل و به‌رگيان له‌به‌ر بوو هاتنه‌ ژووره‌وه‌ و سڵاويان كرد، مامۆستا عه‌لى مه‌ردان دياربوو پێشتر ده‌يناسين،وتى : ئه‌مه‌ (كاك ئه‌حمه‌د داوده‌يه‌) نه‌ى ژه‌نێكى بليمه‌ته‌،ئه‌وانيش مناڵى خۆيي و ئامۆزاكان له‌گه‌رميانه‌وه‌ و له كه‌ركوكه‌وه‌ ده‌عوه‌تمان كردوون و گۆرانى و مه‌قامى خۆش ده‌ڵێن، كوڕه‌ گه‌نجه‌كه‌ ڕه‌نگه‌ ته‌مه‌نى( 16 يان 17 ) ساڵ ده‌بوو ( مه‌به‌ستى سه‌لاح داوده‌يه‌ ) ئه‌وه‌كه‌ى تر چه‌ند ساڵێك بچوكتر بوو سێييه‌ميان زۆر مناڵ بوو ، دواتر زانيم ئه‌و تيپه‌ ڕه‌سه‌نه‌ ئه‌وانه‌ بوون ، 
1/ به‌ته‌مه‌نه‌كه‌  ( ئه‌حمه‌د نه‌ى ژه‌ن يان به‌أه‌بان ژه‌ن ) بوو.
2/گه‌نجه‌كه‌ مه‌قام و به‌سته‌ى ده‌گووت ناوى (سه‌لاح ) بوو 
3/ فايه‌ق سێيه‌مه‌كه‌ بوو .
4/ مناڵه‌كه‌ش (نه‌وزاد ) كوڕى كاك ئه‌حمه‌د بوو ، گشتييان له‌عه‌شره‌تى( داوده‌) ى گه‌رميان بوون. ) (*3)   
له‌و سه‌ردانه‌يدا هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ ، سه‌ره‌تاى ده‌ستپێكى گۆرانى و مه‌قام و خاوه‌نى ئه‌و ده‌نگه‌ زوڵاڵ و پڕ چێژه‌ بۆ ئيستگه‌ (9 )  مه‌قام و به‌سته‌ تۆمارده‌كات وده‌بێته‌ جێى خۆشحاڵى و په‌سه‌ندكردنى و له‌ئيزگه‌ى  كوردى به‌غداوه‌  ده‌نگه‌ زوڵاڵه‌كه‌ى سه‌لاح داوده‌ بڵاو ده‌كرێته‌وه‌ ، ئه‌و ده‌نگه‌ پر چێژه‌ خۆشه‌ گه‌رميانييه‌ سنووره‌كان ده‌به‌زێنێ و به‌كوردستاندا بڵاوده‌بێته‌وه‌ .بۆهه‌ربه‌سته‌و مه‌قامێك (2) دوو دينار ، واته‌ (18) هه‌ژده‌ دينارييان وه‌ك پاداشت داوه‌تێ.
باوكى هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ جيا له‌به‌هره‌ى ده‌نگخۆشييه‌كه‌ى شاره‌زايي له‌ ژه‌نينى (  زوڕنا ونه‌يي و ساز ) دا هه‌بووه‌ و هه‌وڵيشى داوه‌ كه‌ كوڕه‌كه‌ى فێرى ژه‌نينى ئه‌و ئامێرانه‌ بێت .
  باوك و كوڕى ده‌نگخۆش له‌چه‌ند ئاهه‌نگ وزه‌ماوه‌ندێكدا پێكه‌وه‌ گۆرانييان خوێندووه‌ ، ئه‌و گۆرانياينه‌ى ئه‌و كاته‌ كه‌ زۆر له‌سه‌ر زار و باو بوون بريتى بوون له‌ ( كراس زه‌ردێ ، پرسيم له‌چيمه‌ن ، كزه‌ى جه‌رگانم و گه‌ردوون من چيبكه‌م،،،،تاد ) به‌ڵام هه‌موو كات( باوكى پێى وتووه‌ كوڕم شه‌رم مه‌كه‌  گۆرانى و مه‌قام گوتن پشتاو پشت بۆ ئێمه‌ ماوه‌ته‌وه‌ و ئه‌مه‌ ئيش و كارمانه‌ ) (*2)
هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ ماوه‌ى (29) ساڵ له‌ژيانى خۆى ته‌رخانكردووه‌ بۆئيزگه‌ى كوردى به‌غداو چه‌ندين به‌سته‌و مه‌قامى تۆماركردووه‌ واته‌ له‌ساڵى (1957) وه‌ تا دوا چوونى بۆ ئيستگه‌ له‌‌ ساڵى (1986)  نزيكه‌ى  (60) گۆرانى و مه‌قامى تۆماركردووه‌ ،  زياتر له‌ ( 20) گۆرانى و مه‌قاميشى بۆ ته‌له‌فزيۆن له‌به‌غدا و كه‌ركوك  تۆماركردووه‌ ، يه‌كه‌م گۆرانى كه‌بۆ ته‌له‌فزيۆن  تۆمارى كردووه‌ ، گۆرانى ( كوێستانان خاڵ خاڵ ) له‌به‌غدا له‌ساڵى (1978) بووه‌،  هونه‌رمه‌ند به‌تۆماركردنى  مه‌قامى (ئه‌ڵڵاوه‌يسى ) و به‌سته‌ى ( ئامينێ نازه‌نينێ ) كۆتايي به‌ سه‌ردانه‌كانى بۆ ئيزگه‌ى كوردى به‌غدا ده‌هێنێ‌،  ئه‌وماوه‌يه‌ كه‌ هاتوچۆى ئيزگه‌ى كوردى به‌غداى كردووه‌ ، ئاشنايه‌تى و په‌يوه‌ندى زۆر و فراوانى له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌نده‌كانى ئه‌و كاته‌ دا په‌يدا كردووه‌ وه‌ك ( عه‌لى مه‌ردان ، حسێن عه‌لى ، ڕه‌سوڵ گه‌ردى ، شه‌ماڵ سائيب ، تايه‌ر تۆفيق و خوداداد عه‌لى  و....تاد).
هونه‌رمه‌ند جگه‌ له‌وه‌ى كه‌ ده‌نگخۆش و به‌سته‌ بێژ بووه‌ ، مه‌قامزان و مه‌قامناس و مه‌قامبێژێكى به‌تواناى گه‌رميان و هه‌موو كوردستانه‌ ، هه‌روه‌ها شاره‌زايي هه‌بووه‌ له‌ ژه‌نينى ئامێرى ( زوڕنا و نه‌يي  وده‌هۆڵ) به‌شدارى له‌چه‌ندين ئاهه‌نگ و زه‌ماوه‌ند و بۆنه‌كاندا كردووه‌ بۆ مه‌به‌ستى دابينكردنى بژێوى ژيانى  خۆيي و خانه‌واده‌كه‌ى .
هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ هه‌رچه‌نده‌ ئه‌لف و بێى كوردى له‌قوتابخانه‌ نه‌خوێندووه‌ ، به‌ڵام له‌ كاره‌كه‌يدا كه‌ هونه‌رى مه‌قام و به‌سته‌بێژى بووه‌ كه‌سێكى به‌ئاگا و شاره‌زابووه‌ كه‌ ئه‌و ده‌ڤه‌ره‌ فراوانه‌ى تێيدا ژياوه‌و گه‌وره‌ بووه‌ (گه‌رميان) چه‌ند ده‌وڵه‌مه‌نده‌ له‌بوارى هونه‌رى مه‌قام وبه‌سته‌ دا، ئاواييه‌ك بۆ ئاواييه‌كى ديكه‌ى گه‌رميان له‌ڕووى گۆرانى و مه‌قامه‌وه‌ جياوازييان هه‌يه‌ له‌شێوه‌ى چڕيندا،
له‌ديمانه‌يه‌كدا هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ پێمان ده‌ڵێت  ( بۆنموونه‌ ئه‌ڵڵاوه‌يسى جه‌بارييه‌كان له‌گه‌ڵ ئه‌ڵڵاوه‌يسى داودييه‌كان جيايه‌ ،تايبه‌تمه‌ندى گۆرانى كه‌ركوك و گه‌رميان و مه‌قامه‌ ڕه‌سه‌نه‌كانى كوردى زۆرينه‌ى له‌گه‌رميانه‌ جۆرى گۆرانى گوتنيشيان له‌گه‌ڵ جێگاكانى تر جيان ، زۆرينه‌ى مه‌قامه‌ كوردييه‌كان هى ناوچه‌ى گه‌رميانن وه‌ك ئه‌ڵڵاوه‌يسى ، يارغه‌زاڵ ، خورشيدى و خاوكه‌ر ، هه‌موويان مه‌قامى ڕه‌سه‌نى كوردين له‌شوێنێ بۆ شوێنێكى تر جياوازه‌ ، شوێنێك ئاى ئاى زۆرباش ده‌ڵێ ، شوێنێكى تر قه‌تار باش ده‌ڵێ) (*4)
هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ مه‌قام و به‌سته‌ خوێندنى كردۆته‌ پيشه‌ و له‌وڕێگه‌يه‌وه‌ بژێوى ژيانى دابينكردووه‌ ، به‌ڵام چ بژێويه‌ك به‌ژيانێكى كوله‌مه‌رگى ، جێى داخه‌ تائێستا هونه‌ر نه‌بۆته‌ سه‌رچاوه‌ى دابينكردنى ژيانى هونه‌رمه‌ند ،به‌ڵام ئه‌م  دڵسۆزبووه‌ بۆ هونه‌ره‌كه‌ى و فه‌رامۆشيى نه‌كردووه‌ ، دواى نه‌چوونه‌وه‌ى بۆ ئيزگه‌ى كوردى به‌غدا ، ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ نه‌مره‌ به‌رده‌وام سه‌رقاڵى ئاهه‌نگ  و به‌زمى شه‌وانه‌ى كۆڕى ياران  و زه‌ماوه‌ند بووه‌  له‌گه‌ڵ ئه‌حمه‌د داوده‌ و فايه‌ق داوده‌ ، ئه‌وئامێرانه‌ى له‌گه‌ڵ ده‌نگى خۆشى سه‌لاح داوده‌ دا كارى هونه‌رييان ئه‌نجامداوه‌  باڵه‌بان و زه‌ڕبێك بووه‌ ، به‌ڵام چ هونه‌رێكيان خوڵقاندووه‌ ، كه‌ هه‌ركات گوێبيستى كاره‌ هونه‌رييه‌كانى سه‌لاح داوده‌ ده‌بيت ، له‌ ده‌نگ و ژه‌نين و ڕيتم و ميلۆدى گۆرانييه‌كان سه‌رت سوڕده‌مێنێ و چێژت پێ ده‌به‌خشێت ، هونه‌رێكى هه‌ژار و له‌ناوه‌رۆكدا ده‌وڵه‌مه‌ند و له‌لوتكه‌ى ئاوازو گۆرانيدا.
له‌و گه‌شته‌ هونه‌رييه‌ كه‌ ماوه‌ى نيوسه‌ده‌ له‌نێو چرينى مه‌قام و به‌سته‌ و ژه‌نينى ئامێره‌كانى ( ده‌هۆڵ و زوڕنا ) هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ جيا له‌و به‌رهه‌مانه‌ى له‌ڕاديۆ و ته‌له‌فزيۆن تۆمارى كردوون ، به‌ده‌يان ئاهه‌نگى  له‌ماڵان  له‌كه‌ركوك و شاره‌كانى كوردستان  له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ندان تۆماركردووه‌ وه‌ك ( ئه‌حمه‌د شه‌ماڵ ، هابه‌ و مشكۆ، شكور خه‌يات و  سابير كوردستانى ) له‌تۆمارگاكاندا وه‌ك دۆكۆمێنت ماون ، ده‌توانم ئاماژه‌ به‌وه‌ بده‌م كه‌ له‌كاتى ژيانيدا و دواى كۆچكردنى له‌وانه‌يه‌ چه‌ند به‌رهه‌مێك له‌و هه‌موو ئاهه‌نگانه‌ى تۆماريكردوون،  وه‌ك ئه‌رشيف له‌لاى خۆيي و خانه‌واده‌كه‌ى  بووبێت ، به‌داخه‌وه‌ ئه‌وه‌ گرفت و خه‌مێكى به‌هه‌ند وه‌رنه‌گيراوى ئه‌رشيفى هونه‌رمه‌ندانى نه‌ته‌وه‌كه‌مان له‌لايه‌ن ده‌زگايه‌كى تايبه‌تمه‌نده‌وه‌ ، هونه‌رمه‌ند وشيار ئه‌حمه‌د ئه‌سوه‌د ده‌ڵێت ( سه‌لاح داوده‌ خۆى ئاماژه‌ى به‌وه‌ كرد كه‌ زياتر له‌ (60) گۆرانى و مه‌قامى بۆ ئيزگه‌ى كوردى و زياتر له‌ ( 20) گۆرانى و مه‌قاميشى بۆته‌له‌فزيۆنى كه‌ركوك تۆماركردووه‌،هه‌روه‌ها نزيكه‌ى (300) كاسێتى له‌ئاهه‌نگه‌ تايبه‌تييه‌كاندا تۆماركردووه‌، به‌ڵام به‌بۆچوونى  من به‌رهه‌مه‌ تۆماركراوه‌كانى نێو كاسێته‌كان ته‌نيا گۆرانييه‌ توركمانييه‌كانى لێبترازێ ، ئه‌وانى تر دووباره‌ كردنه‌وه‌ى مه‌قام و گۆرانييه‌كانى پێشترن كه‌ پێده‌چێ له‌سه‌رووى (100) به‌رهه‌مه‌وه‌ بن ) (*5)
هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ ده‌ريايه‌كه‌ له‌ هونه‌ر ، له‌مه‌قام و به‌سته‌دا ده‌هێنێ و پێويسته‌  توێژينه‌وه‌ له‌لايه‌ن  مامۆستايان و شاره‌زايانى بوارى موزيك و مه‌قام و گۆرانى ، بۆ ده‌نگ و ئه‌داو كاره‌ هونه‌رييه‌كانى له‌هه‌موو قۆناغه‌كانى ژيانى هونه‌ري هونه‌رمه‌ند بكرێت ،
هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ به‌هه‌رچه‌رمه‌سه‌ريي و نه‌دارييه‌ك  كه‌ تێدا ژيا ، توانيويه‌تى ده‌يان ئاواز  له‌گۆرانى و مه‌قامى ڕه‌سه‌نى گه‌رميان بچرێ و له‌فه‌وتان ڕزگاريان بكات ،نموونه‌ى  گۆرانييه‌ خۆشه‌كانى  هونه‌رمه‌ند كه‌ له‌ياده‌وره‌ى زۆربه‌ماندا به‌پيرۆزى  ماوه‌ته‌وه‌  (ڕاوه‌ستاوه‌ له‌و بانه‌  ، حه‌بيه‌ خان ، ئامۆزاگيان ، ياروه‌ره‌وه‌ ، ڕێزه‌ به‌ڕيزه‌ گيانه‌ ، خانزاده‌خان ، شه‌ده‌لار ، خرينگه‌ ، ڕه‌يحانه‌ و له‌و كه‌له‌ ده‌نگى ساز دێ ).
  هونه‌رمه‌ند ته‌نها و ته‌نها بۆ مه‌قام و به‌سته‌ى كوردى ژيا و شكۆى هونه‌ره‌كه‌ى ڕاده‌ستى ڕژێمى به‌عس نه‌كرد  و  به‌ده‌ست هه‌ژارى و ده‌ستكورتى و كرێنشينيه‌وه‌ زۆر ئازارى چه‌شتووه‌‌ ، به‌ڵام هونه‌رمه‌ند ووره‌ به‌رزو هيچ كات نه‌ي ويستوه‌ ملكه‌چى پاروه‌ نانێك بێت، سه‌ره‌ڕاى ئه‌و ژيانه‌ هه‌ژارييه‌ ده‌يگوزه‌راند، هه‌ركۆڵى نه‌داوه‌ تا دواساته‌كانى ژيانى خزمه‌تى  به‌مه‌قام و گۆرانى و هونه‌ر و كه‌لتوورى كوردى كرد ، سه‌لاح داوده‌ كه‌سايه‌تيه‌كى كه‌م دوو و هێمن و ده‌ست پاك و نه‌فس به‌رزبووه‌.
له‌دواى ڕاپه‌ڕينيشه‌وه‌ ، له‌لايه‌ن  كه‌ناڵه‌ ئاسمانييه‌كانه‌وه‌  تا له‌ژياندا بوو چه‌ندين به‌رنامه‌ى ديدارى هونه‌رييان  له‌گه‌ڵ  هونه‌رمه‌ند ئه‌نجامداوه‌ ، كه‌ جێى ستايش و به‌رزنرخاندنن .
هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ خێزانداره‌و له‌دواى خۆى كوڕه‌كانى   به‌تايبه‌ت ( عه‌باس و دلشاد ) ڕێگا پيرۆزه‌كه‌ى باوكيان گرتۆته‌ به‌رو شاره‌زايي و تواناى مه‌قام و به‌سته‌ بێژى له‌قوتابخانه‌ نه‌مره‌كه‌ى باوكيانه‌وه‌ فێربوون ،
له‌يه‌كه‌مين ساليادى دامه‌زراندنى  ناوه‌ندى عه‌لى مه‌ردان بۆ مه‌قام له‌شارى كه‌ركوك ، له‌هۆڵى (نه‌ورۆز ) به‌وبۆنه‌يه‌وه‌ ئاهه‌نگێك سازده‌كرێت و هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ وه‌ك هونه‌رمه‌ندێكى ‌ گه‌وره‌و شاره‌زا له‌و بواره‌دا بانگهێشتى ئه‌و ساڵياده‌ ده‌كرێت و به‌مه‌قامى (قه‌تارو خاوكه‌ر) و به‌سته‌ى ( ڕاوه‌ستاوه‌ له‌و بانه‌) به‌شدارى ده‌كات ،دواى ته‌واو بوون و هاتنه‌ خواره‌وه‌ى له‌سه‌ر شانۆ، به‌داخه‌وه‌ ته‌ندروستى تێكده‌چێت و ده‌يگه‌ننه‌ نه‌خۆشخانه‌ى ئازادى له‌شارى كه‌ركوك ، له‌كاتژمێر (8) ى شه‌وى هه‌مان ڕۆژ به‌هۆى جه‌ڵته‌ى دڵه‌وه‌ كۆچى دوايي ده‌كات،
به‌و كۆچه‌ كتوپڕه‌ى خه‌مێكى گه‌وره‌ى له‌نێو دڵ و ده‌روونى هه‌واداران و هونه‌رمه‌ندان و ئازيزان و خانه‌واده‌و بنه‌ماڵه‌كه‌يدا دروست كرد ، هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ ته‌نها له‌خانه‌واده‌كه‌ى نه‌ڕۆيشت به‌ڵكو له‌ هونه‌رى كوردى و هه‌موو ميلله‌تى كورد ڕۆيشت ، نيشتمان و نه‌ته‌وه‌كه‌ى  سه‌ربه‌رزو به‌خته‌وره‌ به‌هونه‌ر و كه‌سايه‌تيه‌كه‌ى ، ئۆغرى خێر و دروود و سڵاو بۆگيانى پاكى هونه‌رى هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده ‌و هونه‌رمه‌ندى باڵه‌بانژه‌ن ئه‌حمه‌د داوده‌ و ته‌واوى هونه‌رمه‌نده‌ كۆچكردووه‌كانى گه‌له‌كه‌مان  گڵكۆكانيان هه‌ميشه‌ چراخان و لێوڕيژبێت له‌ مه‌قامه‌ ڕه‌سه‌نه‌كانى گه‌رميان .
جه‌مالى ده‌لاك  17/3/2021 هه‌ولێر  
سه‌رچاوه‌ : (*1و5) ئاهێك بۆ مه‌رگى هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ _ وشيار ئه‌حمه‌د ئه‌سوه‌د _ گۆڤارى چلاواز ژماره‌ ( 39) ئايارى 2009 ، لاپه‌ڕه‌ (21) 
(*2 و 4) ديمانه‌ له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ ، جيهان به‌خش محه‌مه‌د كۆيي ، گۆڤارى ڕامان ژماره‌ ( 64) 5/10/2001، لاپه‌ڕه‌ (101) 
(*3) ناميلكه‌ى ڕازێك بۆ هونه‌رمه‌ند سه‌لاح داوده‌ _ باكورى _ لاپه‌ڕه‌ (10)

(1955 كه‌ركوك _ 10/8/2020 سلێمانی)
Thumbnail

لەڕۆژگارێکدا كوردستان لەژێر  زه‌بر و سته‌می چه‌وساندنه‌وه‌ی داگیرکەردا دەیناڵاند بەتایبەت له‌ شارى کەرکوک ، لەو هەل و مەرجە دژوار و پڕ كێشه‌و چەوسانەوەیەدا، هونەرمەندێکى دەنگخۆش و گەروو پاراوى ڕه‌سه‌نی کوردى وهەڵگرى بۆن بەرامەى  فه‌رهه‌نگ و كه‌لتوور و هونه‌ری گەرمیان  لەشارى کەرکوکەوە چرۆ  و گه‌شه‌ی كرد ،  هاوشانى هونەرمەندانى ئەوشارە چریکاندى و دەنگە خۆشەکەى دا بەگوێی  بیسه‌ران و بینەران دا .1

لەو سەردەمەدا كه‌ حیزبی به‌عسی فاشیست ده‌سه‌ڵاتدار بوو، هەموو شتێک یاساغ  و بڤه‌ بوو ، تەنانەت ناونانى منداڵ و جگەرگۆشەکان كه‌ به‌ناوی  كوردی یه‌وه‌  ناوبنرێن ، ده‌بوو هه‌موو شتێك به‌دڵ و ئاره‌زووی  خۆیان و ڕژێمه‌كه‌یان بێت ، بەڵام ئەو هونەرمەندە  كه‌ لێیان پرسیوه‌  ناوی سیانیت چی ؟  ئه‌ویش  بوێرانە و دلێرانه‌ ناوە پیرۆزەکەى ( کوردستان ) ى کردۆته‌  پاشگرى ناو و نازناوى هونەرى  خۆیی و ، به‌ده‌نگێكی بڵند و بوێرانه‌ به‌ (سابیرکوردستانى ) خۆی ناساندووه‌ .

سابیرکوردستانى  هونەرمەندێکى ( نابینا ) بەڵام تەنیا لەچاوى دڵه‌  ڕوون و گەشاوەكه‌یه‌‌وە لە جوانییەکانى ژیان و بەرزى و پیرۆزى هونه‌ر و خۆشه‌ویستی  نیشتمانی ڕووانیوە .

لەدەستپێکى کارى هونەرییەوە لەژێر کاریگەرى دەنگى خۆش و هونەرى جوانى گەورە هونەرمەندان ( مامۆستا عەلى مەردان و محەمەدى ماملێ و تایەرتۆفیق ) دا بووه‌،  هەروەها کاریگەرى مەقامە ڕەسەنەکانى شارى کەرکوک و گەرمیان دا بووه‌ و ، زیاتر هۆگر و عاشق بەهونەرى مه‌قام و گۆرانی نەتەوەکەى بووە .

سابیر کوردستانى  بەهرەمەند و هونه‌رمه‌ند تواناى چڕینى ئاوازو بەستەو مەقامى کوردى هەبووە ، وەنابێ ڕۆڵ و هاوکارى و پشتیوانى مامۆستاى بەستە و مەقام ( عەلى مەردان ) فەرامۆش بکەین لەهونەرى سابیرکوردستانى دا ، هونه‌رمه‌ندیش قوتابییه‌كی به‌ئه‌مه‌ك و دڵسۆزی ڕێگا پیرۆزه‌كه‌ی مامۆستا( عه‌لی مه‌ردان ) بووه‌.

سابیر کوردستانى بەو عەشقە پاک و بێگەردەى هەیبووە بۆهونەرى موزیک و مەقام و گۆرانى کوردى هەنگاوى بۆئەو دونیا جوانەى هونەر هەڵگرتووە ، بەهەستێکى نابینایانەوە تێکستى بۆ زۆرێک لە گۆرانییەکانى خۆى داناوە ، کە هەرهەموویان هەڵقوڵاوى  ناخ و برک و كۆژانەکانى خۆیی و کۆمەڵ و نەتەوەکەى بووە .

دەتوانم بڵێم  سابیرکوردستانى  ( بەستە بێژ ،  ئاوازدانەر ، شاعیر و مەقامبێژ و مەقامزان و مه‌قام ناس بووە ) ئه‌و هه‌موو خه‌سڵه‌ته‌ هونه‌رییانه‌ له‌هه‌ست و نه‌ستی  هونه‌رمه‌ندێكدا ا كۆبوونه‌ته‌وه‌ و  لەبەرهەمەکانیدا جیا له‌هۆنراوه‌كانی خۆی،  هۆنراوەى شاعیرانى نەتەوەکەمان ڕەنگى داوەتەوەو ئاوازى لەسەرداناوون و بەدەنگە بەخۆشەکەى چڕیوونى .

ئەگەر بە وردى خوێندنەوە بۆ هۆنراوە و گۆرانییەکانى سابیر کوردستانى هونه‌رمه‌ند بکرێت ، باس لەئێش و ئازار و ئاواتەکانى خۆی دەکات ، لەچاوى دڵەوە درکى  بە نابەرابەریی و چەوساندنەو ئەو زوڵمەى کە کۆمەڵی كورده‌واری لەکچ و ئافره‌ت و ژنی  کردووە ، کوردستانى  ئەو نایەکسانییەى لە گۆرانییەکانیدا بەرجەستە کردووە، كه‌ ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ئه‌و ژیانه‌ تاڵ و مه‌رگه‌ساته‌ی كچێكی كورده‌ پێوه‌ی ده‌ناڵێنێ و هونه‌رمه‌ند وه‌ك په‌یامێك ده‌یدا به‌كۆمه‌ڵ و ئه‌و باوك و دایك و برایانه‌ هوشیار ده‌كاته‌وه‌ كه‌ چیتر زوڵم و سته‌م له‌ كچه‌كانیان نه‌كه‌ن، هونه‌رمه‌ند به‌ده‌نگه‌ ناسك و خۆشكه‌ی  ده‌ڵێت:

( کچ دەڵێ منیان دابەشوو  ، هەرچەندە بەدڵیشم  نەبوو

  خوایه‌ شوكرم به‌كاری تۆ ، قیسمه‌ت و نسیبم وابوو )

یان ئەوەندە بەحه‌سرەتەوە ڕوودەکاتە پەروەردگارى مەزن  کە چاوێکى پێ ببەخشیباو جوانى ژیان و مەعشووقەکەى پێ ببینیایە ، هەربەو حەسرەت و ئاواتەوە کوردستانى دەچریکێنێ ...

( خۆزگە لەم دنیایەدا گەرچاوێکم هەبووایە

وەسفى جوانى ئەو کچەم بەدڵى خۆم بکردایە

شه‌وێ تاكو به‌یانی شیعرم بۆی هه‌ڵبه‌ستایه‌

ئه‌وسا مردنم هه‌ق بوو ، ناهه‌ق نه‌بوو خودایه‌  )

لەماوەى نیوسەدە  بەردەوامى لەچڕینى  ئاوازو گۆرانى کوردى ، هونەرمەند سابیرکوردستانى  بەبێ دەنگى و بەهێمنى  کارە هونەرییەکانى ئەنجامداوە  و چاوەڕێی پاداشت نەبووە ، دەپرسم  کێ هەیە ڕۆژێک لەڕۆژان  ئەم هونەرمەندە هێمن و دەنگخۆش و پڕ بەرهەمە گلەیی و گازاندە و داخوازى زیاتر لەژیانى سادەیی خۆیی ، لەکوردستانى یەوە بیستبێت .

 سابیر کوردستانى  هونەرمەندێکى دڵپاک و سادەو خۆنەویست و نەفس بەرز  و زمان شیرین و میهره‌بان و عاشق به‌خاك و نیشتمانه‌كه‌ی ، هەروەک چۆن بەهێمنى درێژەى بەهونەرە جوان و ڕەسەنه‌کەى خۆی دا ، هەربەوشێوەیەش بەهێمنى و بەبێ دەنگى  ژیانئاوایی لەهونەر و هەموان کرد .

2

هه‌ڵدانه‌وه‌ لاپه‌ڕه‌ جوانه‌كانی ژیانی هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی  ..!

هونه‌رمه‌ند ( سابیر محه‌مه‌د ئه‌حمه‌د) ناسراو به‌ ( سابیر كوردستانی)  له‌بنه‌ماڵه‌یه‌كی هه‌ژار و نه‌دار و كه‌مده‌رامه‌تی هۆزی ( بڵباس ) له‌شاری كه‌ركوك له (1/7/1955) چاوی به‌ژیان هه‌ڵهێناوه‌ ، سه‌باره‌ت به‌ مێژووی ساڵی به‌دنیاهاتنی هونه‌رمه‌ند دیاره‌ گومانی له‌و مێژووه‌ هه‌یه‌و پێمان ده‌ڵێت ( ئێمه‌ ئه‌گه‌ر ڕاستگۆ بین هیچ كه‌س به‌بیری نایه‌ت كه‌ی هاتۆته‌ دنیاوه‌ ، به‌ڵام به‌پێی لێكۆڵینه‌وه‌ی خۆم و قسه‌ی كه‌س و كارم له‌كۆتایی ساڵی (1956)  یان سه‌ره‌تای ساڵی (1957) هاتوومه‌ته‌ دنیاوه‌ ، به‌ڵام به‌پێی ناسنامه‌ له‌ساڵی (1955) له‌ناوچه‌ی كه‌ركوك له‌دایك بوومه‌ و هه‌رئه‌مه‌ش حیسابی بۆ ده‌كرێ و له‌وێش گه‌وره‌ بووم ) (1)

ژیانی منداڵی و لاوی له‌گه‌ڕه‌كی ( ئه‌حمه‌دئاغا) ی شاری كه‌ركوك به‌سه‌ر بردووه‌ ، له‌ته‌مه‌نی منداڵیدا هه‌ست به‌ده‌نگخۆشیی و سۆزێكی شیرین له‌ده‌نگیدا به‌دی كراوه‌و له‌نێو هاوڕێیان و خزم و كه‌س و كاردا و ته‌نانه‌ت له‌لایه‌ن  هاوسێ ماڵه‌كه‌شیانه‌وه‌ داوای گۆرانییان لێكردووه‌ و گۆرانییان پێ خوێندووه‌، له‌و ته‌مه‌نه‌دا سه‌رنجی گوێگرانی بۆ ده‌نگه‌ خۆشه‌كه‌ی ڕاكێشاوه‌و پێی سه‌رمه‌ت و سه‌رسام بوون.

جێی داخه‌ هونه‌رمه‌ند له‌ته‌مه‌نی منداڵیدا نه‌خراوه‌ته‌ به‌رخوێندن، به‌ڵام حه‌زو خولیای بۆ خوێندن و نوسین هه‌بووه‌، خۆی بێ ئومێد نه‌كردووه‌ ، له‌ڕێی تاقیكردنه‌وه‌ی ده‌ره‌كی یه‌وه‌ چۆته‌ تاقیكردنه‌وه‌ی كۆتایی ساڵ و بڕوانامه‌ی پۆلی شه‌شه‌می سه‌ره‌تایی به‌ده‌ستهێناوه‌.

ئایا هونه‌رمه‌ند له‌زگماكه‌وه‌ كه‌م بینا بووه‌، یان  له‌دواتر دا بینایی له‌ده‌ست داوه‌ ؟!

بۆئه‌وه‌ی زیاتر بگه‌ینه‌ ئه‌و زانیارییه‌ی كه‌ ئایا هونه‌رمه‌ند چۆن كه‌م بینا بووه‌، له‌یه‌كێك له‌دیداره‌كانیدا هونه‌رمه‌ند خۆی ئه‌و ڕاستییه‌مان بۆ ده‌دركێنێ و ده‌ڵێت ( زۆر كه‌س واده‌زانن كه‌ من له‌سه‌ره‌تادا زگماك نابینابووم، به‌ڵام وانییه‌ ، وه‌ك بۆم باس ده‌كه‌ن، چاوێكی شینی جوانم پێوه‌ بووه‌..! نابینا نه‌بووم پێشتر ، وه‌ك هه‌رمنداڵێكی ئاسایی دووچاری چاو ئێشه‌ بووم ، به‌هۆی داب و نه‌ریتی كورده‌واری و نه‌بوونی پزیشك ، هه‌ندێك ده‌رمانی یان بۆ به‌كارهێناوم گوایه‌ بۆ چاوئێشه‌ كه‌م به‌سووده‌، ئیتر تووشی ئه‌و حاڵه‌ته‌بووم و ئه‌و ده‌رمانه‌ كورده‌وارییه‌ تووشی نابینایی كردم ، ناتوانم بڵێم من نابینام ، من (كه‌م بینام) شت ده‌بینم ، به‌ڵام زۆر ناتوانم ته‌ركیز بكه‌م ، به‌ڵام هه‌ست به‌ڕووناكی و تاریكی ده‌كه‌م ، بۆ زانیاری زیاتر به‌و كه‌م بینایشه‌وه‌ زۆر پاسكیلم له‌گه‌ڕه‌كه‌كه‌ی خۆمان  لێخوڕیوه‌ )  (2)

ده‌ركه‌وتن و ناساندنی هونه‌ره‌كه‌ی  به‌ جه‌ماوه‌ر ..؟!

دوای ئه‌وه‌ی هه‌ست به‌ده‌نگخۆشیی و توانای چڕینی به‌سته‌و مه‌قام له‌هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی به‌دی ده‌كرێت و خۆشیی خولیاو حه‌زێكی بێ وێنه‌ی  هه‌بووه‌، له‌دوای به‌یانی (11 ی ئاداری ساڵی 1970) كه‌ش و هه‌وایه‌كی ئارام بۆ وڵات دێته‌ ئاراوه‌ و  جه‌ماوه‌ر له‌گوند و شارۆچكه‌و شاره‌كان به‌ئاهه‌نگ و خۆشیی و شادی  و كه‌یف و سه‌فا به‌سه‌رده‌به‌ن، به‌وبۆنه‌یه‌وه‌  ئاهه‌نگێكی جه‌ماوه‌ری له‌شاری كه‌ركوك سازده‌كرێت  و سابیر كوردستانی  ته‌مه‌ن (15) ساڵ وه‌ك لاوێكی جوان و ده‌نگخۆش له‌و ئاهه‌نگه‌دا بوونی خۆی ده‌سه‌لمێنێت  و به‌گۆرانی و مه‌قام به‌شدار ده‌بێت،به‌هاوكاری هونه‌رمه‌ندانی ژه‌نیاری ( تیپی مۆسیقای سۆلاڤ) به‌مه‌قامی  ( برا مه‌پرسه‌ بۆ وا ماتم ،،كاكه‌ ده‌ركراوی خاكی وڵاتم) بۆیه‌كه‌مجار له‌سه‌ر شانۆ خۆی به‌جه‌ماوه‌ر ده‌ناسێنێ و ئه‌وه‌نده‌ ده‌نگ و به‌سته‌و مه‌قامه‌كانی كاریگه‌ریی له‌سه‌ر جه‌ماوه‌ر داده‌نێت ، چه‌ندین جار داوای دووباره‌كردنه‌وه‌ی لێده‌كه‌ن، له‌لایه‌ن  هونه‌رمه‌نده‌ موزیكژه‌نه‌كانی تیپی مۆسیقای سۆلاڤ و جه‌ماوه‌ره‌وه‌  ده‌ستخۆشیی لێده‌كه‌ن و هانی ده‌ده‌ن كه‌به‌رده‌وام بێت له‌سه‌ر گۆرانی گوتن و هونه‌رمه‌ندیش به‌ڵێنی ئه‌وه‌یان پێده‌دا كه‌واز له‌گۆرانی خوێندن نه‌هێنێ و به‌رده‌وام بێت .

3

هونه‌رمه‌ند له‌ساڵی (1971) له‌ئاهه‌نگی  جه‌ژنی نه‌ورۆزبه‌شدار ده‌بێت ، دواتر  به‌بۆنه‌ی ساڵیادی دامه‌زراندنی یه‌كێتی قوتابیانی كوردستان له‌و ئاهه‌نگه‌ جه‌ماوه‌رییه‌دا به‌گوڕو تینێكی زۆری هونه‌رییه‌وه‌ به‌شدار ده‌بێت ، پاشان له‌ساڵی (1972) به‌بۆنه‌ی یادی به‌یانی 11ی ئادار ئاهه‌نگێك سازده‌كرێت، له‌و ئاهه‌نگه‌دا چه‌ند هونه‌رمه‌ندێكی كوردو  عه‌ره‌ب له‌به‌غداوه‌  ئاماده‌ی ئه‌و ئاهه‌نگه‌ ده‌بن وه‌ك هونه‌رمه‌ند و مامۆستای مه‌قام ( عه‌لی مه‌ردان ) هونه‌رمه‌ند ( حسێن عه‌لی ) له‌و ئاهه‌نگه‌دا له‌نزیكه‌وه‌ هه‌ردوو هونه‌رمه‌ند ده‌ناسێ ، له‌دیدارێكمدا له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی سه‌باره‌ت به‌و ئاهه‌نگه‌ لێم پرسی ، كه‌ له‌كاتێكی دره‌نگی شه‌ودا نۆره‌ی هاتووه‌ كه‌ گۆرانی و مه‌قام بخوێنێ ، هونه‌رمه‌ندباس له‌و كاته‌ ده‌كات كه‌ چۆن مامۆستاو هونه‌رمه‌ندی  گه‌وره‌ ( عه‌لی مه‌ردان ) ی ناسیوه‌و چی پێووتووه‌ ؟! ( به‌بۆنه‌ی  یادی 11ی ئازاره‌وه‌ به‌شداریم له‌و ئاهه‌نگه‌دا كرد، له‌و ئاهه‌نگه‌دا له‌نزیكه‌وه‌ خوالێخۆشبووان مامۆستا عه‌لی مه‌ردان و حسێن عه‌لی یم ناسی یادیان به‌خێر ، له‌و ئاهه‌نگه‌دا جگه‌ له‌ هه‌ندێك گۆرانیبێژی عه‌ره‌ب ، گۆرانیبێژێك هه‌بوو ناوی ( ڕزگار سه‌عید) ئه‌وكاته‌ چه‌ند گۆرانییه‌كی له‌ئیزگه‌ی كوردی به‌غدا هه‌بووئه‌ویش به‌شداربوو، له‌شاری كه‌ركوكیش هونه‌رمه‌ندانی خوالێخۆشبوو( عه‌لی عه‌زیز و قادر مه‌ردان) به‌شداربوون، مامۆستا عه‌لی مه‌ردان پێی وتم ( ئه‌رێ كوڕم بیستوومه‌ ده‌ڵین تۆ مه‌قامیش ده‌زانی؟ وتم مامۆستا ئه‌وه‌ی ئه‌یزانم ئێستا گوێتان لێ ده‌بێ و ئه‌و كاته‌ ڕای خۆتان له‌سه‌ر من ده‌ربڕن و بزانن چۆنه‌؟ له‌و ئاهه‌نگه‌دا كاتژمێر (2) ی شه‌و نۆره‌ی من هات ، مامۆستا عه‌لی مه‌ردان زانی كه‌سه‌ره‌ی من دره‌نگ كه‌وتووه‌ و شه‌و دره‌نگه‌، پێی وتم وه‌ڵڵا ناڕۆم تا گوێم له‌ده‌نگ و گۆرانی و مه‌قامه‌كانت نه‌بێ، له‌و كاته‌ دره‌نگه‌ی شه‌ودا كاتژمێر دووه‌ چوومه‌ سه‌رشانۆ و گۆرانی و مه‌قامه‌كانم خوێند، كه‌ته‌واو بووم مامۆستا عه‌لی مه‌ردان و هونه‌رمه‌ند حسێن عه‌لی یادیان به‌خێر هاتنه‌ لام و زۆر ده‌ستخۆشیان لێكردم و زۆر هانیان دام ، مامۆستا عه‌لی مه‌ردان وتی : كوڕم من له‌به‌غدام هه‌ركاتێك هاتی و پێویستت به‌هه‌رجۆره‌ یارمه‌تیه‌ك بوو ئه‌وه‌ من ئاماده‌م ، ئه‌وه‌ له‌و كاته‌دا هانده‌رێكی گه‌وره‌ بوو بۆ من )(3)  

5

ئه‌و ئاهه‌نگه‌ ده‌بێته‌ ڕێخۆشكه‌ر  بۆ هونه‌رمه‌ند كه‌ زیاتر هه‌نگاو هه‌ڵگرێ بۆ نێو دنیا پیرۆزه‌كه‌ی به‌سته‌و مه‌قام ، هونه‌رمه‌ند به‌رله‌وه‌ی ڕوو بكاته‌ ئیزگه‌ی كوردی به‌غدا ، به‌هاوكاری تیپی مۆسیقای به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ڕۆشنبیری شاری كه‌ركووك ، سروود و گۆرانییه‌ك له‌ته‌له‌فزیۆنی ڕه‌ش و سپی شاری كه‌ركوك تۆمارده‌كات ، سروودی ( كورد و عه‌ره‌ب ) و گۆرانیه‌كی فۆلكلۆر به‌ناوی ( به‌هه‌رمێ و هه‌نار ) ، له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌و كاته‌ ئه‌و ستۆدیۆیه‌ تایبه‌ت نه‌بووه‌ به‌تۆماركردنی گۆرانی و ته‌نها بۆ ستۆدیۆیه‌كی بچوك بووه‌ بۆ هه‌واڵ ، كوالێتی ئه‌و دووبه‌رهه‌مه‌ زۆرباش نه‌بووه‌و  ته‌نها چه‌ند جارێك په‌خش كراوون .

هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی له‌به‌هاری ساڵی (1973) ڕێی به‌غدا ده‌گرێته‌به‌ر و ده‌چێته‌ ئیزگه‌  و به‌خزمه‌ت مامۆستا عه‌لی مه‌ردان ده‌گات، مامۆستا عه‌لی مه‌ردان به‌ئه‌ندامانی لیژنه‌ی هه‌ڵسه‌نگاندن هونه‌رمه‌ند ده‌ناسێنێت و به‌گۆرانی  ( میوانم هاتووم بۆ لای تۆ)

( میوانم هاتم بۆ لای تۆ ،، كه‌سێ شك نابه‌م له‌هیچ كوێ

   لێم زیزی نازه‌نین بۆ ؟ ،،ئه‌ڵێی یارت نیم بڕۆ )

كه‌له‌ئاوازو  هۆنراوه‌ی هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی بووه‌ ، ده‌نگ و توانای خوێندنی بۆ گۆرانی تاقی ده‌كه‌نه‌وه و په‌سه‌ندی ده‌كه‌ن ‌ و رۆژی تۆماركردنی بۆ دیاری ده‌كه‌ن ، له‌واده‌و ڕۆژی دیاریكراودا هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی له‌ستۆدیۆ ئاماده‌ ده‌بێت و گۆرانییه‌كه‌ تۆمارده‌كات ، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ ئه‌ندامانی هه‌ڵسه‌نگاندن و تاقیكردنه‌وه‌ ، په‌ڵپ و بیانووی پێ ده‌گرن وپێی ده‌ڵێن ئه‌وه‌ ئه‌و ئاوازه‌ نییه‌ كه‌ له‌تاقیكردنه‌وه‌كه‌دا خوێندووته‌ و بڕۆ لای ئاوازدانه‌رێك با ئاوازله‌سه‌ر هۆنراوه‌كه‌ت دابنێ ؟! 

مامۆستا عه‌لی مه‌ردان وه‌ڵامی لیژنه‌كه‌ ده‌داته‌وه‌ و ده‌ڵێت ( نه‌خێر هه‌مان ئاوازه‌ كه‌له‌تاقیكردنه‌وه‌كه‌دا ووتی و هیچ گۆڕانكارییه‌كی تێدا نه‌كردووه‌، باشه‌ بۆ له‌سه‌ره‌تا ڕه‌زامه‌ندیتان له‌سه‌ردا ، مامۆستا عه‌لی مه‌ردان نیگه‌ران بوو قۆڵی گرتم و بردمی بۆ ژووری كۆنترۆل و پێی وتم كوڕم نیگه‌ران مه‌به‌ ئه‌وانه‌ له‌وه‌ ده‌ڕوانن كه‌ ته‌مه‌نت هێشتا منداڵه‌و توانای دانانی شیعر و ئاوازت هه‌یه‌ ئه‌وه‌یان پێ ناخۆشه‌ و ئه‌و به‌هره‌ و توانایه‌ی تۆیان ناوێت..! ئه‌وان مه‌به‌ستیانه‌ به‌خواستی ئه‌وان بێت و ئه‌وان ئاوازت بۆ دابنێن و مۆسیقاكه‌ش ئاماده‌بكه‌ن تا سوود مه‌ندبن  و پاره‌ وه‌ربگرن، دواتر مامۆستا عه‌لی وتی كوڕم ئاوازو شیعره‌كه‌ت زۆر خۆشه‌و زۆر به‌دڵمه‌ ، به‌ڵام داوات لێده‌كه‌م بیده‌یته‌ یه‌كێك تا ئاوازێكی له‌سه‌ر دابنێ، منیش وتم مامۆستا مادام وایه‌ ئه‌وه‌ هۆنراوه‌كه‌ ، هۆنراوه‌كه‌م بۆ خوێنده‌وه‌  و خۆی نوسیی و وتم خۆتان ئاوازێكی بۆ دابنێ، دوای چه‌ند ڕۆژێكی تر مامۆستا عه‌لی مه‌ردان ئاوازی له‌سه‌ر هۆنراوه‌كه‌ داناو تۆمارمان كرد ، واته‌ ئه‌و گۆرانییه‌ی گوێگران و بیسه‌ران  گوێیان لێبووه‌ ، هۆنراوه‌ی خۆم و ئاوازی مامۆستا عه‌لی مه‌ردانه‌، له‌ به‌رهه‌مه‌كانم دوو گۆرانی ئاوازی مامۆستا عه‌لی مه‌ردانه‌ ، یه‌كه‌م / میوانم هاتم بۆ لای تۆ ، دووه‌م/ بۆچی گۆڕاوی له‌سه‌ر چی  ) ( 4)

6

له‌دوای تۆماركردنی ئه‌و گۆرانییه‌و بڵاوبوونه‌وه‌ی له‌ڕێگه‌ی ئیزگه‌ی كوردی به‌غداوه‌ ، هونه‌رمه‌ند له‌بیری ئه‌وه‌دا ده‌بێـت كه‌ خۆی فێری ئامێری مۆسیقا بكات ، له‌گه‌ڵ كۆششه‌ به‌رده‌وامیه‌كانی هونه‌رمه‌ند فێری ژه‌نینی ئامێره‌كانی ( عود ، نه‌ی و ئیقاع ) ده‌كات، له‌ناوه‌ڕاستی ساڵانی حه‌فتاكان به‌دواوه‌ ، هونه‌رمه‌ند ده‌چێته‌ ته‌له‌فزیۆنی كه‌ركوك (6بۆ 7) گۆرانی تۆمارده‌كات ، له‌كۆتایی ساڵی حه‌فتاكان له‌ته‌له‌فزیۆنی كه‌ركوك داده‌مه‌زرێت تا كۆتایی (1983) ، له‌و ساڵانه‌دا هونه‌رمه‌ند چالاكییه‌كی هونه‌ری زۆری ده‌بێت و به‌شداری ئاهه‌نگه‌كان ده‌كات و له‌پاڵ گۆرانییه‌ ئه‌وینداری و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانی گۆرانی و مه‌قامی نیشتمانی و نه‌ته‌وه‌یی ده‌خوێنێ، تا حیزبی به‌عس بۆ چه‌ندجارێك ده‌یگرێت و زیندانی ده‌كات، تا ده‌گاته‌ ئه‌و ڕاده‌یه‌ی كه‌ ڕژێمی به‌عس ( ته‌رحیل) له‌زێده‌كه‌ی خۆی ده‌ری ده‌كات وبه‌ره‌و‌ شاری هه‌ولێر ، سابیر كوردستانی ده‌ڵێت ( له‌ژیانی خۆمدا (3) جار گیراووم له‌لایه‌ن حیزبی به‌عسه‌وه‌ ، جاری یه‌كه‌م له‌كۆتایی حه‌فتاكان بوو، جاری دووه‌م له‌ هه‌شتاكان و جاری سێیه‌م له‌سه‌ره‌تای نه‌وه‌ده‌كان بوو، هۆكاری گرتنه‌كه‌شم ئه‌وه‌بوو كه‌له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاته‌وه‌ داویان لێده‌كردم و ئاگاداریان ده‌كردمه‌وه‌ كه‌ دوور بكه‌ومه‌وه‌ له‌ گۆرانی سیاسی و نیشتمانی ، به‌ڵام هه‌ركاتێك گیراوم و ئازاریان ده‌دام ، من زیاتر ڕه‌ق ئه‌ستوور و هه‌ست و سۆزم بۆ ئه‌و گۆرانیانه‌ زیاتر ده‌بوو به‌رده‌وام ده‌بووم و ده‌مگوتن)  (5)

هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی له‌به‌رامبه‌ر‌ ئه‌و ئازارو چه‌وسانه‌یه‌ی ده‌سه‌ڵاتی به‌عس له‌شاری كه‌ركوك به‌رامبه‌ر كوردی ڕه‌سه‌نی ئه‌وشاره‌  په‌یڕه‌وی ده‌یكرد، هونه‌رمه‌ند هانای بۆ هۆنراوه‌ جوانه‌كه‌ی  ( ڕازی ) شاعیر بردووه‌ و ئه‌و ئاوازه‌ خۆشه‌ی له‌سه‌ر داناوه‌و ده‌ڵێت :

( ڕۆژێ بولبولێ ئه‌لاڵایه‌وه‌،، خاوه‌ن به‌زه‌یی بۆی ئه‌توایه‌وه‌

ئه‌یگوت چه‌ند خۆشه‌ ژینی سه‌ربه‌ستی ،،نه‌قه‌فه‌زی زێڕ  دیلی و ژێر ده‌ستی

چه‌ند خۆشه‌ نه‌غمه‌ی شادی بخوێنم ، له‌ناوباخاندا گوڵم بدوێنم

ژینی ژێرده‌ستی نه‌بێ چاتره‌ ، به‌هه‌شتی وێنه‌ی دۆزه‌خ ئاگره‌ )

هونه‌رمه‌ند دوای ئه‌وه‌ی له‌شاره‌ ئازیزه‌كه‌ی دوور ده‌خرێته‌وه‌ و له‌شاری هه‌ولێر نیشته‌جێ ده‌بێت ، بێگومان له‌وشاره‌ به‌هه‌مان  گوڕو‌ تینی جارانه‌وه‌ تێهه‌ڵده‌چێته‌وه‌و ده‌نگ و چریكه‌ی له‌جاران زیاتر و به‌ تێكست و میلۆدییه‌ خۆشه‌ به‌جۆشه‌كانی به‌گڕو تینێكی ئه‌ویندارانه‌و نیشتمانپه‌روه‌رانه‌ هه‌ست و هۆشی لاوان ده‌بزوێنێ و زیاتر هانیان ده‌دات كه‌ نیشتمان و خاكه‌كه‌ی خۆیان خۆشتربوێت ، مامۆستا و هونه‌رمه‌ند ( وریا ئه‌حمه‌د) باسی ئه‌و سه‌رده‌مه‌مان بۆ ده‌كات و ده‌ڵێت (دوای هونه‌رمه‌ندانی نه‌مر تایه‌ر تۆفیق و حه‌مه‌جه‌زا ، به‌ڕاستی هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی بوو له‌هه‌ولێر، ئافه‌رین تۆ بوێری له‌وسه‌رده‌مه‌ ، سه‌رده‌می زه‌برو زه‌نگی حیزبی به‌عس كه‌ده‌ستیان له‌كه‌س نه‌ده‌پاراست ، كه‌چی تۆ ئه‌وه‌نده‌ بوێربیت ئه‌و هۆنراوه‌ نیشتمان په‌روه‌رییانه‌ بڵێی) (6)

8

به‌رهه‌مه‌ هونه‌رییه‌كانی هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی ..!

هونه‌رمه‌ند له‌ماوه‌ی ژیانی هونه‌ری جیا له‌و به‌رهه‌مانه‌ی له‌ ئیزگه‌ی ڕادیۆی كوردی به‌غدا و ته‌له‌فزیۆنی كه‌ركوك تۆماری كردوون، چه‌ندین ئاهه‌نگی له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ندانی ده‌نگخۆش و به‌توانای گه‌له‌كه‌مان له‌دانیشتنی ماڵان تۆماركردووه‌ ، زۆر ئاسووده‌بووه‌ له‌ گه‌ڵ هونه‌رمه‌ندانی ژه‌نیاری ئاهه‌نگه‌كان به‌گشتی و هونه‌رمه‌ندی باڵه‌بانژه‌نی به‌توانا ( ئه‌حمه‌د داوده‌) ، له‌گه‌ڵ ئه‌م هونه‌رمه‌ندانه‌ پێكه‌وه‌ گۆرانی تۆماركردووه‌ وه‌ك ( جه‌لال سه‌عید ساڵی 1977) ، ( سه‌لاح داوده‌ ساڵی 1978) ، ( شكور خه‌یات ساڵی 1978 له‌چه‌مچه‌ماڵ) ، ( كه‌ریم خه‌مزه‌یی و كه‌ریم بنگردی )  ،هونه‌رمه‌ند ڕاسته‌ خاوه‌نی چه‌ندین به‌رهه‌می ناوازه‌یه‌ ، ئه‌م به‌رهه‌مانه‌ زیاتر بوونه‌ته‌ ناسنامه‌ی هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی :

1/ ( بۆكچێكی كاڵ ، له‌دووره‌وه‌ ناوت بیستووم ، هۆنراوه‌ی ، عه‌بدوڵڵا په‌شێو ، ئاوازی هونه‌رمه‌ند و ئاماده‌كردنی مۆسیقا هونه‌رمه‌ند و مامۆستا ئه‌نوه‌ر قه‌ره‌داخی) .

2/ ( په‌رێشانم ،، هۆنراوه‌و ئاوازی هونه‌رمه‌ند)

3/ ( چاویلكه‌ ،، هۆنراوه‌ی  (هێمن) ئاوازی هونه‌رمه‌ند،

4/  ( من غه‌ریبم ،، هۆنراوه‌و ئاوازی هونه‌رمه‌ند،ئاماده‌كردنی مۆسیقا هونه‌رمه‌ند سه‌باحی سه‌نتوور)

5/ ( شنه‌ی عه‌شق ،، هۆنراوه‌ی  ( ئه‌حمه‌د محه‌مه‌د) ئاوازی هونه‌رمه‌ند)

6/ ( ناڵه‌ی بولبول،، هۆنراوه‌ی ( ڕازی) و ئاوازی هونه‌رمه‌ند، ئاماده‌كردنی مۆسیقا هونه‌رمه‌ند ( مسته‌فا ڕه‌نجه‌ڕۆ)

وه‌ چه‌ندینی تر وه‌ك ( به‌ڵین بێ ئیتر ، ئه‌میره‌  ، شلێر گیان ، مه‌ڕۆ مه‌ڕۆ و كچ به‌نابه‌دڵ درا به‌شوو).ئه‌و گۆرانیانه‌ی هونه‌رمه‌ند خوێندونی له‌هۆنراوه‌و ئاوازی خۆی ،هه‌ریه‌كه‌یان  چیرۆكێكی ژیانی خۆیی و ده‌وروبه‌ره‌كه‌ی له‌پشته‌وه‌یه‌.

 دوای ڕاپه‌ڕینی به‌هاری ساڵی (1991)  هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی له‌شاری سلێمانی نیشته‌جێ ده‌بێت ، وه‌ك هونه‌رمه‌ندێكی ده‌نگخۆش و هه‌ست ناسك و نیشتمان په‌روه‌رله‌هه‌موو بۆنه‌كاندا ئاماده‌یی هه‌بووه‌ و ، له‌هه‌موو كه‌ناڵه‌ ته‌له‌فزیۆنییه‌كانی كوردستان له‌به‌رنامه‌كانیاندا هونه‌رمه‌ند به‌شداربووه‌و  گۆرانی تۆماركردووه‌.به‌ڵام هیچ كاتێك و به‌بێ مه‌به‌ستێك گۆرانی نه‌خوێندووه‌، به‌رده‌وام وابیری كردۆته‌وه‌ و ده‌ڵێت ( هه‌میشه‌ وا بیرم كردۆته‌وه‌ كه‌ گۆرانی به‌بێ هۆ نه‌ڵێم ، ڕاسته‌ ده‌نگخۆشیی به‌هره‌ی خوداییه‌ ، ئه‌گه‌ر گۆرانی بۆ خۆشه‌ویستی بڵێم پێویسته‌ باس له‌خۆشه‌ویستی و عه‌شق بكه‌م ، كه‌ عه‌شق پیرۆزه‌و مرۆڤ به‌عه‌شقه‌و بژی زۆر خۆشه‌ ، ئه‌گه‌ر گۆرانی كۆمه‌ڵایه‌تی بڵێم پێویسته‌ یه‌كێك له‌ كێشه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانی كورده‌واری له‌به‌رهه‌مه‌كه‌مدا بخه‌مه‌ڕوو، له‌هه‌مانكاتیشدا گۆرانی و سروودی نه‌ته‌وایه‌تی بڵێم ، ده‌بێت باس له‌خۆشه‌ویستی نیشتمان و  پیرۆزی خاك بۆ گه‌نج و لاوی وڵاته‌كه‌م بخه‌مه‌ ڕوو، دیاره‌ سه‌ره‌تای ده‌ستپێكی كاری هونه‌ریم  به‌وشێوه‌یه‌ ده‌ستپێكردوو و به‌رده‌وامیش بووم ) (7)

هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی ، له‌ته‌مه‌نی ( 42) ساڵیدا ، ساڵی (1997) له‌گه‌ڵ خاتوونێكی میهره‌بان به‌ناوی

( مه‌هاباد) ژیانی هاوسه‌رگیری پێكدێنێت و ده‌بنه‌ خاوه‌نی (4) منداڵ ، سێ كچ و كوڕێك به‌ناوه‌كانی ( هانا ، هاوژین،هاوڕێ و هه‌نار ) .

یه‌كێك له‌ خه‌سڵه‌ته‌ سه‌ركه‌وتووه‌كانی هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ شاره‌زای مه‌قام وتوانای چرینی مه‌قامی هه‌بووه‌ ، پێویسته‌ بۆ هونه‌رمه‌ندی گۆرانیبێژ كه‌ مه‌قام بناسێت و شاره‌زابێت له‌ خوێندنی مه‌قامه‌كاندا ، هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی ده‌ڵێت( من له‌سه‌ره‌تاوه‌ به‌مه‌قام ده‌ستم پێكرد، پێموایه‌ هه‌رگۆرانیبێژێك شاره‌زای مه‌قام نه‌بێت، كه‌م و كورتییه‌كی زۆری ده‌بێت له‌بواری گۆرانی گوتندا، فێربوونه‌كه‌ی ده‌توانم بڵێم ئیلهامێكی خوداییه‌، من زۆر گوێم له‌مه‌قام ده‌گرت و زۆر له‌گه‌ڵ مامۆستا عه‌لی مه‌ردان دانیشتووم و زۆر باسی مه‌قاماتمان ده‌كرد، خۆشحاڵم به‌وه‌ی كه‌ من مه‌قام ده‌ڵێم و شاره‌زاییه‌كی باشم له‌مه‌قام دا هه‌یه‌)(8)

هه‌رسه‌باره‌ت به‌ شاره‌زایی هونه‌رمه‌ند له‌ مه‌قامه‌كاندا و چۆنیه‌تی خوێندنی مه‌قام، هونه‌رمه‌ند و مامۆستا ( چالاك سدیق) له‌وباره‌یه‌وه‌ ده‌ڵێت( هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی ، ده‌نگخۆشێكی دیار ، ده‌نگێكی ڕه‌سه‌ن و ده‌نگێكی كورده‌وای، ئاوازدانه‌رێكی باش جگه‌ له‌به‌رهه‌مه‌كانی خۆی ، بۆ هونه‌رمه‌ندانی تر میلۆدی و ئاوازی بۆ دروستكردوون، واته‌ ده‌نگخۆشێكی ئاواز  و هۆنراوه‌ دانه‌ر، مه‌قام خوێن و مه‌قام ناس، به‌ڕاستی ئه‌و مه‌قامانه‌ی كاك سابیر ئه‌یووت، بۆ نموونه‌ ئێمه‌ له‌به‌رنامه‌ی مه‌قاماتدا ،هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی مه‌قامی ( پێنج گاه) ی زۆر به‌ جوانی ئه‌خوێند ، ره‌نگه‌ كه‌م كه‌س هه‌بێت له‌كورده‌واری وه‌كو ئه‌و ،له‌دوای مامۆستا عه‌لی مه‌ردان ئه‌و مه‌قامه‌ی جوان خوێندبێ)(9)

دوای په‌نجا ساڵ كۆشش و خه‌بات و تێكۆشانی هونه‌ری،به‌ڵام هونه‌رێكی ڕه‌سه‌ن و چێژبه‌خش و كاریگه‌ر له‌سه‌ر هه‌ست و نه‌ستی گوێگر ، ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ هێمن و ده‌نگخۆشه‌ ، به‌ڵا وه‌یشومه‌كه‌ی ڤایرۆسی كۆرۆنا به‌رۆكی هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی ده‌گرێت و ماوه‌ی (18) رۆژ هونه‌رمه‌ند له‌نه‌خۆشخانه‌ ململانێی له‌گه‌ڵ ئه‌و ڤایرۆسه‌ نه‌گریسه‌دا كرد، به‌ڵام خودی هونه‌رمه‌ند له‌مێژه‌ ئه‌و هه‌سته‌ خه‌مناكه‌ له‌ ناخی بێئومێدییه‌وه‌ هه‌ڵقوڵاوه‌ و پێمانی ده‌ڵێت :

 

( هه‌تا دنیا دنیایه‌ من خێر له‌خۆم نابینم

غه‌م و میحنه‌ت و خه‌فه‌ت چۆن بۆته‌ هاوبه‌شی ژینم

به‌هیچ ده‌واو ده‌رمانێك سارێژنابێ برینم

كاتی لاویم به‌سه‌ر چوو پیری به‌ره‌و پیرم هات

هیچ خۆشیم له‌ژیان نه‌دیت به‌ده‌قیقه‌و به‌سه‌عات

ئه‌وه‌نده‌م له‌خودا ده‌وێت بمكوژێ بمدا نه‌جات

ژیانم كوله‌ مه‌رگیه‌ نازانم خۆشی چییه‌؟

ئه‌چمه‌ لای هه‌رپزیشكێك پێم ده‌ڵێ عیلاجت نییه‌..؟!

9

به‌داخه‌وه‌ له‌ڕێكه‌وتی (10/8/2020) خۆری پرشنگداری دنیای مه‌قام و به‌سته‌ی به‌سۆز و ده‌نگخۆش كاكه‌ سابیر كوردستانی له‌شاری سلێمانی ئاواده‌بێت و به‌هیواو ئومێدی زۆری به‌دی نه‌هاتووه‌ چاوه‌كانی بۆ هه‌میشه‌ لێك ده‌نێ وبه‌هه‌واڵی مه‌رگی هه‌موو كوردستان و  شاره‌ ئازیزه‌كه‌ی كه‌ركوكی خه‌مباركرد، له‌مه‌راسمێكدا به‌ئاماده‌بوونی خانه‌واده‌و بنه‌ماڵه‌و دۆست و هاوڕێ هونه‌رمه‌نده‌كانی تەرمەكەی ده‌برێته‌وه‌ بۆ زێده‌كه‌ی خۆی،ئه‌وشاره‌ی كه‌ خودی هونه‌رمه‌ند ده‌یوت ( كه‌ركوك هیواو ئاوات و ئامانجی پیرۆزی من و هه‌موو كوردێكه‌، چونكه‌  لێی له‌دایكبووم و لێی گه‌وره‌ بووم و زۆربه‌ی ژیانم تێیدا به‌سه‌ربردووه‌و ئه‌وشاره‌ مه‌ڵبه‌ندی مه‌قاماتی كوردییه‌)  ته‌رمی سابیر كوردستانی  ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ی بۆ هونه‌ری به‌سته‌و مه‌قامات و نه‌ته‌وه‌كه‌ی ژیا لە گۆڕستانی ڕەحیماوا بە خاكی پیرۆزی نیشتمان سپێردرا.

سابیر کوردستانى هونەرمەند بۆهەمیشە ناو و نازناوى  هەربەنەمرى دەمێنێتەوه‌ ، یاد و یادەوەرییە شیرینەکانى هەمووکات بەرزو پڕشکۆ بێت، گلكۆكه‌ت هه‌میشه‌ چراخان و لێوریژبێت له‌ ( ئای ئای و خورشیدی  و قه‌تار و خاوكه‌ر).

جه‌مالی ده‌لاك  17/8/2021 هه‌ولێر

سه‌رچاوه‌ : (1 و 8) گۆڤاری ڕامان  ،، سابیر كوردستانی ( كورد مه‌قامی تایبه‌ت به‌خۆی هه‌یه‌ )  ئاماده‌كردنی ( جیهانبه‌خش كۆیی)  ژماره‌ ( 61)  5/7/2001 لاپه‌ڕه‌  ( 263)

(2) به‌رنامه‌ی  شه‌قام  ،، سابیر كوردستانی ،،  ئاماده‌كردنی  ( ده‌روون گێژه‌ن) كه‌ناڵی ئاسمانی  ( NRT 2)  (28/8/2016)  

(3 و4 و 7)  به‌رنامه‌ی له‌فۆلكلۆره‌وه‌ بۆ سه‌رده‌م ، میوانداری هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی ،، پێشكه‌شكردنی ( جه‌مالی ده‌لاك ) كه‌ناڵی ئاسمانی (زاگرۆس ) ساڵی 2012

(5) به‌رنامه‌ی چراكان  ،،هونه‌رمه‌ند سابیر كوردستانی ، ئاماده‌و پێشكه‌شكردنی ( ئه‌میر عومه‌ر ) كه‌ناڵی ئاسمانی زاگرۆس ساڵی 2006

( 6 و 9) كه‌ناڵی لۆكاڵی دیمه‌ن ، ئاماده‌كردنی ،،بارزان سنجاوی ، له‌ (22/9/2020)