روز جهانی زبان مادری، تأکید بر حفظ هویت و تنوع فرهنگی

امروز، ۲۱ فوریه ٢٠٢٦، در سراسر جهان یادی از "روز بین‌المللی زبان مادری" گرامی داشته می‌شود. این مناسبت از سوی سازمان یونسکو به عنوان تلاشی برای ارج نهادن به تنوع زبانی و فرهنگی تعیین شده است؛ امسال در چارچوب شعارها و رویکردهای نوین بین‌المللی، بر "آموزش چندزبانه" به عنوان یک زیربنای اصلی برای توسعه اجتماعی تأکید می‌کند. ریشه و پیشینه این روز به سال ۱۹۵۲ بازمی‌گردد، زمانی که تعدادی از دانشجویان در شهر داکا (پایتخت کنونی بنگلادش) در راه شناساندن زبان مادری‌شان به عنوان یک زبان رسمی، جان خود را فدا کردند. در سال ۱۹۹۹، کنفرانس عمومی یونسکو به طور رسمی این روز را به عنوان روزی جهانی معرفی کرد، با هدف هوشیار کردن ملت‌ها از خطر نابودی زبان‌های اقلیت. از دیدگاه قوانین بین‌المللی و معاهدات حقوق بشر، تحصیل و سخن گفتن به زبان مادری تنها یک ضرورت فرهنگی نیست، بلکه یک حق بنیادین است. متخصصان آموزش و پرورش بر این باورند که یادگیری به زبان مادری در مراحل ابتدایی، سطح درک و خلاقیت فرد را به میزان قابل توجهی بالا می‌برد و منجر به حفظ تاریخ شفاهی و میراث ملت‌ها می‌شود. طبق گزارش‌های رسمی سازمان ملل متحد، حدود ۴۰٪ از جمعیت جهان به آموزشی که به زبان تکلم یا زبان مادری‌شان باشد، دسترسی ندارند. یونسکو هشدار می‌دهد که از دست رفتن هر زبان، به معنای از دست رفتن بخش مهمی از اندیشه و میراث بشریت است. بزرگداشت این روز، فراخوانی رسمی برای همه دولت‌ها و مراکز تصمیم‌گیر است تا سیاست‌های زبانی‌ای را دنبال کنند که محافظ حقوق زبانی همه جوامع باشد، چرا که زبان مادری آخرین قلعه حفاظت از هویت انسان در جهانی در حال تغییر است.