پیشمرگه پیروز شد، اما انسانیت را از دست نداد

پیروزی در میدان نبرد، اگر با سقوط اخلاق همراه شود، در تاریخ ماندگار نمی‌ماند. آنچه یک مبارزه را به «جنبش ملی» تبدیل می‌کند، نه فقط توان نظامی، بلکه رفتار در لحظه پیروزی است. تجربه کردستان در سال‌های پس از قیام 1991 دقیقاً در همین نقطه معنا پیدا می‌کند؛ جایی که پیشمرگه پیروز شد، اما انسانیت را قربانی قدرت نکرد.
پرزیدنت مسعود بارزانی در کتاب «برای تاریخ..» به‌روشنی توضیح می‌دهد که پس از قیام 1991 و عقب‌نشینی ارتش عراق، هزاران سرباز عراقی به اسارت پیشمرگه‌ها درآمدند. این در حالی بود که ملت کرد تازه از زیر بار انفال، گورهای جمعی، بمباران شیمیایی و ویرانی هزاران روستا بیرون آمده بود. در چنین شرایطی، انتقام می‌توانست واکنشی قابل پیش‌بینی باشد؛ اما تصمیم رهبری کردستان چیز دیگری بود: حفظ جان اسرا و رفتار انسانی با دشمن شکست‌خورده. این تصمیم نه از سر احساسات، بلکه انتخابی آگاهانه و سیاسی بود.
این رفتار، یک پیام روشن به داخل و خارج داشت: پیشمرگه نیرویی برای کشتار نبود؛ نیرویی برای دفاع از حق و کرامت ملت خود بود. کردستان نخواست شبیه همان رژیمی شود که انفال را طراحی کرد و سلاح شیمیایی را علیه غیرنظامیان به کار برد. درست در لحظه‌ای که قدرت نظامی در دست پیشمرگه بود، برتری اخلاقی کردستان تثبیت شد.
همین تجربه، زمینه‌ساز تصمیم مهم بعدی شد؛ تصمیمی که باز هم به همان سال‌ها بازمی‌گردد. پرزیدنت بارزانی توضیح می‌دهد که پس از قیام ۱۹۹۱، رهبری کردستان حتی مذاکره با بغداد را نیز پذیرفت تا در تاریخ ثبت شود که کردستان، پس از آن همه جنایت، راه سیاسی و گفت‌وگو را نبست. این تصمیم مربوط به گذشته است، اما پیام آن امروز هم زنده است: کردستان همواره پیش از تقابل، راه صلح عادلانه را آزموده است.
در همان روایت تاریخی، پرزیدنت بارزانی یک واقعیت تلخ را افشا می‌کند: در فضای سیاسی بغدادِ آن دوران، این ذهنیت وجود داشت که دشمنی با حقوق کردستان، مسیر پیشرفت سیاسی است. این یک اختلاف نظر ساده نبود، بلکه نشانه ساختار انکار بود؛ ساختاری که آن روز با سرکوب و امروز با فشار سیاسی، جنگ رسانه‌ای و تحریف قانون ادامه پیدا کرده است.
پیام این خاطره تاریخی برای امروز کاملاً روشن است. ملتی که در اوج پیروزی، اسیر دشمن را نکشت؛ ملتی که پس از نسل‌کشی، مذاکره را رد نکرد؛ نه بدهکار بغداد است و نه نیازمند منت. کردستان امروز طلبکارِ حق قانونی، اخلاقی و تاریخی خود است. هر جریانی که این حق را انکار می‌کند، باید بداند با ملتی روبه‌روست که هم رنج را دیده، هم پیروزی را، و در هر دو آزمون، انسانیت را حفظ کرده است.
این همان سرمایه‌ای است که کردستان بر آن تکیه می‌کند؛ سرمایه‌ای که نه با تبلیغات از بین می‌رود و نه با فشار سیاسی. پیشمرگه پیروز شد، اما انسانیت را از دست نداد؛ و همین حقیقت، قوی‌ترین پاسخ به همه کسانی است که می‌خواهند حقوق ملت کرد را انکار کنند.