چین چگونه بازار خودروهای برقی جهان را تسخیر کرد؟

رقابت در بازار خودروهای برقی تنها به طراحی و مسافت پیمایش محدود نمی‌شود، بلکه به یک نبرد استراتژیک برای کنترل زنجیره تأمین تبدیل شده است؛ از استخراج مواد معدنی گرفته تا تولید باتری و هوش مصنوعی.

چین در کمتر از دو دهه از یک بازیگر عقب‌مانده به قدرتمندترین قطب خودروهای برقی در جهان تبدیل شد و از رقبای سنتی خود یعنی آمریکا، اروپا و ژاپن پیشی گرفت.

متخصصان آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) تأکید می‌کنند که این موفقیت پکن تصادفی نبوده، بلکه حاصل یک استراتژی صنعتی بلندمدت است که دهه‌ها برای آن سرمایه‌گذاری شده است.

پیش‌بینی زودهنگام بازار: در اغاز هزاره جدید، چین دریافت که رقابت با غرب در زمینه موتورهای بنزینی سنتی دشوار است؛ بنابراین تمرکز خود را بر انقلاب خودروهای برقی معطوف کرد و از طریق یارانه‌ها و معافیت‌های مالیاتی از شهروندان و شرکت‌ها حمایت به عمل آورد.

کنترل «قلب» خودروها (باتری): بر اساس گزارش IEA، چین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ درصد از تولید سلول‌های باتری در سراسر جهان را در دست داشت. این کشور همچنین مالک ۸۵ درصد از مواد کاتد و ۹۰ درصد از مواد آند است.

تسخیر مواد معدنی: شرکت‌های چینی سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در معادن لیتیوم، نیکل و کبالت در آفریقا، آمریکای لاتین و استرالیا انجام داده‌اند و چین نزدیک به دو سوم لیتیوم پالایش‌شده جهان را تأمین می‌کند.

کاهش هزینه‌ها: در سال ۲۰۲۴، قیمت بسته‌های باتری در چین ۳۰ درصد کاهش یافت، در حالی که در آمریکا و اروپا تنها ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش یافته بود. این امر خودروهای چینی را به ارزان‌ترین و قدرتمندترین گزینه‌های بازار تبدیل کرده است.

بازتعریف خودرو به عنوان یک دستگاه هوشمند: شرکت‌های چینی مانند (BYD، CATL، XPeng، NIO) خودرو را به یک سکوی دیجیتال تبدیل کرده‌اند که از به‌روزرسانی‌های آنلاین، سیستم‌های رانندگی هوشمند و هوش مصنوعی پشتیبانی می‌کند.

با وجود این قدرت چشمگیر، چین با چالش‌های متعددی روبه‌روست:

تعرفه‌های گمرکی: اعمال تعرفه‌های سنگین از سوی آمریکا و اتحادیه اروپا بر خودروهای چینی.

رقابت داخلی: نبرد قیمتی شدید در داخل چین که باعث شده برخی شرکت‌ها با سقوط مالی مواجه شوند.

موفقیت چین در صنعت خودروهای برقی ثابت کرد که آینده حمل‌ونقل به یکپارچگی زنجیره تأمین (Supply Chain) و فناوری پاک وابسته است. حتی با افزایش سرمایه‌گذاری‌های آمریکا و اروپا، چین همچنان بزرگ‌ترین تسلط را بر هدایت و تعیین آینده بازار جهانی خودروهای برقی و باتری در اختیار دارد.