ژن و ژیان 

ژنان رۆڵێكی مەزنیان لەبەمرۆڤ بوونی مرۆڤایەتیدا هەبووە كە ملیۆنان ساڵی خایاندووە
Thumbnail

هەروەكو دەزانرێ كۆمەڵگا لەسەر بنەمای پەیوەندی نێوان ژن ‌و پیاو دەستیپێكرد. لێرەدا باس لەتایبەتمەندییە سر‌وشتی و ئاساییەكان ناكەین. بێگومان پێشكەوتنی پەیوەندییەكانی ژن ــ پیاو رۆڵێكی مەزنی لەشێوەگرتنی نوێی كۆمەڵگادا هەیە و بناخەكەی پێكدێنێ‌. ئایدیۆلۆژیا لەقۆناخە سەرەتا و یەكەمینەكانی رێكخستنی كۆمەڵگادا بەشێوەیەكی سەرەكی لەبازنەی ژندا خولاوەتەوە ‌و مۆركی ژنی پێوە بووە. ئەوەی پیاویشی لەنێو ریزی ئاژەڵەكاندا دەرخستووە هەر ژن بووە. ئەوەی بۆجاری یەكەمین كۆمەڵی خوڵقاند ژن بوو و ئەوەی بۆجاری یەكەم كۆمەڵگاشی پێشخست هەر ژن بوو.

سەرەتا پیاو لەناو ژیانێكی هۆڤێتیدا دەژیا، واتە هۆڤ بوو. بەڵام ژن كۆمەڵگای خوڵقاندووە و فێری چۆنێتی بەدەستهێنانی خۆراك و خواردەمەنی بووە و ئاگری دۆزیوەتەوە و ژیانێكی كۆمەڵكاری پێشخستووە و هێزێكی هەرەوەزی و كۆمەڵكاری دۆزیوەتەوە، هەربۆیە ژن بەهێزە. لەبەر ئەوەی بەشێوەیەكی كۆمەڵا و ژمارەیەكی زۆر لەگەڵ یەكتردا بوون، بۆیە لەپیاو بەهێزتر بوون، لەبەر ئەوەی پیاو لەنێو هۆڤەكاندا بووە، بەمجۆرە چاونەترس بووە ‌و كاری تەنیا لێدان و شكاندن بووە.


راستینەیەكی بەمجۆرە لەمێژوودا هەیە كە، ژنان رۆڵێكی مەزنیان لەبەمرۆڤ بوونی مرۆڤایەتیدا هەبووە كە ملیۆنان ساڵی خایاندووە. ژنان ناتەواو نین، بەڵكو لەرەوشێكی تەواو ‌و تەواوكاردان، ئەوەی لەلایەنی ژیان و بەكۆمەڵگا بووندا ناتەواوە پیاوە. ئەو هێزەی كە كۆمەڵگای كۆمۆنەی سەرەتایی خوڵقاند هێزی ژنە. خوداوەندی ئەمەش عەشتارە كە تاوەكو ئێستاش لەسەر زمان و وێردی گەلان دایە " ستار "ە، ستێرێكە، ئەستێرەش لەزمانی ئێمەدا مانای دیارە. خۆی لەراستیدا یەكەمین خودا و خوداوەندە. خوداوەندە پیاوەكان دوای ئەو دەركەوتن. واتا خوداوەندەكان ماوەیەك دواتر بەشێوەی پیاو خۆیان خستەڕوو. بێگومان تا دواڕادە ئەم ڕەوشە گرێدانی خۆی بە تایبەتمەندێتی بەرهەمهێنانی ژنانەوە هەیە.


سەرەڕای ئەوەی باڵادەستی عەشتار بەدەست ژنانەوەیە، بەڵام كەسایەتی گیلگامێش هێدی هێدی دەخوازێ‌ هێز بەدەست بێنێ‌ و شەڕ بەمجۆرە دەستپێدەكات. عەشتار ئاشق نییە بەڵكو شەڕێك روودەدات ئاكامی ئەم شەڕەش خراپ نییە، لەراستیدا كەسایەتی عەشتار خۆی بەنوێنەرایەتی ‌و بەخاوەنی ئەشق دەبینێ‌، هەربۆیە عەشتار دەڵێ: "لەنێو ژیاندا نەمریش هەر لەرێی ئێمەوە دەبێت".
لەگەڵا پێشكەوتنی كۆمەڵگای چینایەتی بەشێوەیەكی دیار و چڕوپڕ، هێز لەلایەنی پیاو كۆدەبێتەوە، هەرچەندە هێزی پیاو مەزن بوو بێت و زیاتر كۆبووبێتەوە، ژنان هێزی خۆیان لەدەستداوە. دەربازبوون بۆ كۆمەڵگای چینایەتی لەبنەڕەتدا دەربازبوونە بۆ باڵادەستی پیاو. پێشكەوتنەكانی ژێر باڵادەستی پیاو هێندە سنووردار بووە، خواوەندەكانی دواتر هەموویان پیاو بوون و هیچ خواوەندێكی ژن لەئارادا نەماوە.


مێژووی كۆیلایەتی، مێژووی نایەكسانی و چەوساندنەوەیە. تەواوی ئیمپراتۆرەكان پیاون، گەر بەڕادەیەكی كەم و دەگمەن ئیمپراتۆری ژنیش هەبێت ئەوانیش ژنی پیاوانن، واتە ژنانێكن بەگوێرەی پیاوان. لە(99%)ی تەواوی فەرماندە و سیاسەتمەدارەكان پیاون، ئەمەش باڵادەستییەكی زۆر نایەكسان نیشان دەدات. بێگومان جگە لەوەی كە تەنیا پەیوەندی بەجیاوازی چینایەتی نییە، كاتێك بڵێین كە تاكە راستینەی پێشكەوتنی مرۆڤایەتییە، ئەوە گوتنێكی زێدەڕۆییە و لەجێگای خۆیدا نابێ‌. واتە گوزارشتی" گەر پیاو باڵادەست نەبێ‌، ژیان نابێ‌" خۆی لەخۆیدا بەواتای بەبنچینە گرتنی هزر و گۆشەنیگای چەوساندنەوە و فشار دێت.


لەزۆربەی زۆری ئایدیۆلۆژیاكاندا ئەم راستینەیە نەخراوەتەروو. هەر لەبەرئەوەی كە زۆربەی ئایدیۆلۆژیاكان لەسەر بنەمای باڵادەستی پیاون، پێویستی ئەوە نابینن كە لەراستینەی پیاو بكۆڵنەوە و ئاشكرای بكەن، ئەگەر كەسایەتییەكی سۆسیالیستی زۆر قووڵا لەئارادا نەبێ‌، پیاو هێندە رێگا بەم هزر و بۆچوونانە نادات كە باڵادەستی ئەو بخاتە نێو مەترسی و هەڕەشەی لێبكات و ناخوازێ‌ خۆی بكاتە بابەت و رۆژەڤی رەخنەكردن،ئەمەش رەوشێكە لەپیاودا زۆر قووڵا بۆتەوە و چۆتە ناواخنیەوە.