یەکێتى ئابورى ئەوروپا

((E.E.C)) بەوە دەناسرێت کە خاوەنى تاکە بازارى ئابوریە و توانرا لە رێگەى ئەم یەکیەتیەدا روبەروى دوو وڵاتى هەرە گەورەى جیهان ببنەوە

بێگومان ئابورى ئەوروپى یەکێکە لەو ئابوریانەى کە روڵیکى باڵاى گێراوە لە یەکخستنى کۆمەڵیک وڵاتى ئەوروپى بەیەکەوە لە رووى ئابورى و یەکخستنى دراویان بە یۆرو هەروەها کۆنترولکردنى ئەو دراوە لەگەڵ بازارەکانى جیهاندا لە کاتى بەرزبونەوەو نزم بونەوەى نرخى دراوەکان و توانرا بە ریژەى %2 بە جێگیرى بیهێلیتەوە ئەمەش لە رێگەى بانکى مەرکەزى ئەوروپا کە کۆنترولى ئەو دراوە دەکات  لەم لایەنەدا گەورەترین دەستکەوتى ئەم یەکێەتیە دەردەکەوێت، یەکێتى ئابورى ئەوروپى ( (E.E.C)) بەوە دەناسرێت کە خاوەنى تاکە بازارى ئابوریە و توانرا لە رێگەى ئەم یەکیەتیەدا روبەروى دوو وڵاتى هەرە گەورەى جیهان ببنەوە ئەوانیش ویلایه‌ته‌ یەکگرتوەکانى ئەمەریکاو یابان ، ئەم ئابوریەش لە ساڵى 1972 بە گەورەترین گرێبەست لە نێوان وڵاتى بەریتانیاو رئیرلەندا و دانمارک دەستیپێکرد پاشان لە ساڵى 1982 وڵاتى یونان چوە ئەو یەکێتەوە پاشتر ئیسپانیا و پورتوگال چونە رێزى ئەو یەکێتە بەم شێوەیە دەستپێکى ئەم کارە بە شەش وڵات بوو  تاوەکو گەیشتە 27 وڵات ( نەمسا (1995)، بلجیکا، بلغاریا (2007)،قبرێ (2004-2008)،تشیکیا (2004)،دانمارک، ئەستونیا (2004) ،فنلەندا (1995) ، فەرەنسا ، ئەلمانیا ، یونان ، هەنگاریا (2004) ، ئیرلەندا ، ئیتاڵیا ، لاتیفیا (2004) ، لیتوانیا (2004) ، لوکسمبورگ ، ماڵتا  ،هولەندا ، پولەندا (2004) ، پۆرتوگال ، رومانیا (2007) ، سلوفاکیا ، سلۆفینیا(2004) ، ئیسپانیا ، سوید ، بەریتانیا هەروەها ئیرلەنداى باکور ) ، هەرە گرنگترێن خاڵ لێرەدا پێویستە ئاماژەى پێبکرێت  مەرجەکانى هەر دەوڵەتێک بۆ چونە ریزى ئەم یەکێەتیە  رێزگرتنە لە هەریەک ( بنەماکانى سەربەخۆیى و دیموکراسى و مافەکانى مرۆڤ  و بنەڕەتەکانى سەربەستى، پابەندبوون  بە هەموو یاساکان) .


یەکییەتى ئەوروپا سێ بنەماى سەرەکى دارشت بە جورێک بەشى یەکەم بریتى بوو لە یەکخستنى ئەوروپى لەم بەشەدا چەن خاڵێکى گرنگێ تێدا بەرجەستەکرا ئەوانێش (یەکگرتنەوەى گومرگ و دانانى تاکە بازارێکى هاوبەش ، سیاسەتى کشتوکاڵى هاوبەش ، سیاسەتى راوى هاوبەش ، ئابوریەکى یەکگرتوو و هەروەها تاکە دراوێکى هاوبەش ، یەکێتى ئەوروپا و خاوەن دەوڵەتى ، پەروەردەو رۆشنبیرى ، هیڵەکانى تیپەریوو بەناو ئەوروپادا ، چاودیرێ تەندروستى ، گەڕان ، یاساکانى ژینگە ، سیاسەتى کۆمەڵایەتى ، سیاسەتى پەناهەندەیى ، پەیمانامەى شینگن ) ئەم بەشەش وەک ئاماژەى پێکرا لە سەرەوەدا بە پێ پەیماننامەى ماستریخت یەکگرتنەوەى هەموو دەوڵەتانى یەکێتى ئەوروپا دوور لە جیاوازى نەتەوەیى و  هەوڵدان بۆ یەکخستنیان  لە پێناوى بەدێ هێنانى هەموو ئاواتەکانیان ئەوەى جێگاى سەرنجە ئەم دەوڵەتانەى کە سەر بەم یەکێتیەن دەسەڵاتى یەکیتیەکە  بەرزترە لە هەموو دەسەڵاتیکى دام و دەزگا حکومیەکان و پەرلەمان و دادگاکان ، لە برگە و بەشى دووەمدا لەو پەیماننامەیەدا  رێکخستن و رێکەوتن لە گەڵ سیاسەتى دەرەوەدا دەگرێتە خۆ ئەمەش ئەو خاڵانەى بە رۆشنى تیایدا ئاشکرایە (مافەکانى مرۆڤ ، یارمەتیدانى دەرەکى و ئاسایشى پۆلیسى ، ئاسایش و ئەمنى ئەوروپا ، بەرەنگاربونەوەى هەر سیاسەتێک ، کۆمەڵى یەکێتى ئەوروپى ، هلسنکى ناونیشانى نیشانەکەیە ، پاراستنى ئاشتى ).


برگەى سێەمیش بریتى بوو لە دادوەرى و یەکسانى  لە کاروبارى ناوەکێ ئەوێش ( پولێس و یارمەتیدان لە مەسەلەکانى جنائى، تیرۆریست ، بازرگانى کردن بە مروڤ، تاوانە پلان نەخشێنراوەکان ، کارى گەندەڵى  و هەڵە ) .لەم بابەتەدا ئەوەى شایانى شیکردنەوەو شرۆڤەکردنە ئەم دەوڵەتانە بە هۆى ئەم یەکیەتیە توانیان هەموو سنورەکانى ئابورى برۆخینن لە ژێر سایەى یەک ئاڵا لە پێناوى بەرژوەندى گشتى کاربکەن و سەرکەوتنێکى گەورە بەدێ بهێنن .
شیلان بیبانى